Son zamanlarda Ağrı’nın köylerini gezerken dikkatimi çeken önemli bir değişim var. Yıllardır batıya göç veren köylerde yeniden bir hareketlilik başladı.
İstanbul’dan, İzmir’den, Bursa’dan dönen insanlar görüyorum. Kimi yıllardır kapalı duran baba evini onarıyor, kimi 3-5 dönüm arazisine küçük bir ev yapıyor.
Gürültüden yorulan, büyük şehirlerin karmaşasından bunalan insanlar yeniden köyüne dönüyor.
Bu aslında çok önemli bir gelişme.
Çünkü yıllardır konuştuğumuz “Ağrı’dan göç” meselesinin yanında artık “tersine göç” gerçeği de ortaya çıkmaya başladı.
Ancak burada dikkat edilmesi gereken çok önemli bir ayrıntı var.
Ağrı’ya geri dönenlerin büyük bölümü gençler değil…
Dönenler genellikle emekliler, yıllarca büyük şehirlerde çalışıp yorulan insanlar ya da sakin bir yaşam isteyen orta yaş üstü vatandaşlar.
Elbette her hemşehrimizin memlekete dönmesi kıymetlidir. Bu topraklara yeniden hayat vermesi değerlidir. Ancak mesele sadece nüfusun artması değildir. Asıl mesele; üretken, eğitimli, genç nüfusun Ağrı’da kalmasını sağlayabilmektir.
Bugün Ağrı’nın en büyük problemi tam da burada başlıyor.
Şehir, gençlerini kaybediyor.
Üniversiteyi bitiren gidiyor.
Doktor gidiyor.
Öğretmen gidiyor.
Mühendis gidiyor.
İş kurmak isteyen genç başka şehirde şans arıyor.
Ağrı’da kalanların önemli bir kısmı ise işsizlik, düşük gelir ve umutsuzlukla mücadele ediyor.
Cumhuriyet Caddesi bunun en net örneklerinden biri haline geldi. Bugün caddede kendi mülkü olmayan birçok esnafın bir yıl sonra dükkânını kapattığını görüyoruz. Çünkü artık yalnızca dürüm-ayran satarak, günlük küçük kazançlarla yüksek kiraların altından kalkmak mümkün değil. Her yıl tabelası değişen dükkânlar görüyoruz ama şehirde yeni yaşam alanları, yeni ticaret bölgeleri, yeni ekonomik projeler oluşmuyor.
Oysa Ağrı’nın artık günü kurtaran çözümlerden çıkıp büyük düşünmesi gerekiyor.
Yeni sanayi alanları lazım.
Genç girişimcilere destek lazım.
Üretim tesisleri lazım.
Tarım ve hayvancılığı sadece “ham üretim” olarak değil, markalaşmış ekonomik güce dönüştürecek yatırımlar lazım.
Ağrı’nın köylerinde yeniden ışıkların yanması güzel bir gelişme olabilir. Ancak bu tersine göçün kalıcı hale gelmesi için insanların sadece kafa dinlemek için değil, yaşamak ve üretmek için dönmesi gerekiyor.
Bir genç üniversiteden mezun olduktan sonra “Ben memleketime döneyim” diyebilmeli.
Yeni doktorlar Ağrı’da kalmak istemeli.
Tecrübeli öğretmenler tayin beklemek yerine burada yaşam kurabilmeli.
Genç mühendisler, yazılımcılar, girişimciler için alan açılmalı.
Çünkü mesele sadece nüfus değildir.
Mesele; şehrin geleceğini kimin inşa edeceğidir.
Ağrı bugün tarihi bir dönemeçte olabilir. Eğer tersine göç doğru analiz edilir ve buna uygun projeler üretilirse, şehir yeniden ayağa kalkabilir. Ama sadece emeklilerin döndüğü, gençlerin ise kaçmaya devam ettiği bir düzen kurulursa, bu uzun vadede Ağrı’yı daha da yaşlı ve üretimsiz bir şehir haline getirebilir.
Artık Ağrı’nın yeni bir hikâyeye ihtiyacı var.
Sadece göçü konuşan değil, gençlerini geri çağıran bir hikâyeye…
