Ağrı'nın en yüksek köyü hangisi? 566 köyü tek tek ölçtük: Her 4 köyden biri 2 bin metrenin üzerinde

Ağrı, Türkiye'nin en yüksek rakımlı illerinden biri. Peki Ağrı'nın en yüksek köyü hangisi? Karaköse Haber olarak bu soruya cevap bulmak için ilimizdeki 566 köyün konumunu açık harita verisinden tek tek çıkardık ve her birinin rakımını sayısal yükseklik modeliyle hesapladık. Sonuç: Ağrı'da 146 köy, yani her dört köyden biri 2 bin metrenin üzerinde kurulu. Listenin zirvesinde ise rakımı 2 bin 500 metreyi aşan üç köy var.

Ağrı'nın "çatı köyleri": Karataş, Gündoğdu ve Yankaya

Hesaplamamıza göre Ağrı'nın en yüksek köyleri, Diyadin'e bağlı Karataş (yaklaşık 2.541 metre), Taşlıçay'a bağlı Gündoğdu (yaklaşık 2.524 metre) ve yine Taşlıçay'a bağlı Yankaya (yaklaşık 2.516 metre). Üç köy arasındaki fark yalnızca 25 metre. Bu fark, köylerin dağınık yerleşim yapısı ve ölçüm hassasiyeti düşünüldüğünde neredeyse eşitlik anlamına geliyor. Yani Ağrı'nın en yüksek köyü unvanı, bu üç köy arasında paylaşılıyor diyebiliriz.

Gündoğdu köyünün adı aslında Ağrılılara yabancı değil. Köy, kışın kar nedeniyle yolu en sık kapanan, baharda bile kardan kurtulamayan yerleşimler arasında son yıllarda sık sık haberlere konu oluyor.

En yüksek 15 köy

İlk 15'in 10'u Diyadin'de. Bu köylerin büyük bölümü, Diyadin, Taşlıçay ve Hamur arasında uzanan yüksek plato ve yaylalarda ve Tendürek Dağı'nın eteklerinde yer alıyor.

Diyadin, Ağrı'nın "en yüksek" ilçesi

İlçe bazında bakıldığında Diyadin açık ara önde. Diyadin'e bağlı 62 köyün ortalama rakımı 2.128 metre; bu köylerin 44'ü, yani yaklaşık yüzde 70'i 2 bin metrenin üzerinde. Diyadin ilçe merkezi de yaklaşık 1.930 metreyle Ağrı'nın en yüksek ilçe merkezi.

Tutak ise Ağrı'nın "en alçak" ilçesi. Murat Nehri vadisinde kurulu ilçenin 80 köyünden yalnızca biri 2 bin metreyi aşıyor; ilçe merkezi de yaklaşık 1.570 metreyle il genelindeki en düşük ilçe merkezlerinden biri.

En alçak köyler Doğubayazıt ovasında

Ağrı'nın en alçak köyleri ise Doğubayazıt ovasında. Hesaplamamıza göre listenin en altında yaklaşık 1.423 metreyle Sarıçavuş yer alıyor. Onu Uzunyazı (1.441 m) ve Hallaç (1.453 m) izliyor. Yani Ağrı'nın en yüksek köyüyle en alçak köyü arasında yaklaşık 1.100 metrelik bir fark var. Ancak bu "alçak" köyler bile Türkiye ortalamasına göre oldukça yüksekte: Sarıçavuş bile Ankara kent merkezinden yaklaşık 500 metre daha yüksekte.

2.500 metrede hayat nasıl?

Bu yükseklikte yaşamanın gündelik hayata etkisi küçük değil:

• Hava daha seyrek: 2.540 metrede hava basıncı deniz seviyesinin yaklaşık yüzde 73'ü kadar. Ağrı kent merkezinde bu oran yüzde 82.
• Su daha erken kaynıyor: Karataş ve Gündoğdu'da su yaklaşık 91,5 derecede kaynıyor. Bu nedenle kuru fasulye, nohut ve et gibi yiyecekler daha geç pişiyor; düdüklü tencere bu köylerde lüks değil, ihtiyaç.
• Kış daha uzun: Havada yükseldikçe sıcaklık her bin metrede ortalama 6,5 derece düşüyor. Bu da 2.500 metredeki köylerin kent merkezine göre ortalama 5-6 derece daha soğuk olduğu anlamına geliyor. Kar bu köylere daha erken geliyor ve daha geç gidiyor.
• Yayla kültürü yaşıyor: Yüksek köylerin çevresindeki geniş meralar, Ağrı'nın hayvancılık ve bal üretiminin de kalbi. Ağrı'nın coğrafi işaretli geven balı da bu yüksek yaylaların ürünü.

Bu analiz nasıl yapıldı? Ağrı il sınırları içindeki köylerin konumları, açık kaynaklı harita projesi OpenStreetMap'ten alındı; köy olarak işaretlenen 566 yerleşim incelendi, mezralar hesaba katılmadı. Her köyün rakımı, haritadaki köy noktasının koordinatı için yaklaşık 90 metre çözünürlüklü sayısal yükseklik modelinden (Open-Meteo üzerinden Copernicus DEM) hesaplandı. Köyler dağınık yerleşimli olduğu ve evler farklı yüksekliklerde bulunabildiği için değerler yaklaşıktır ve resmî ölçümlerden birkaç on metre sapabilir. Özellikle ilk üç köy arasındaki fark ölçüm hassasiyeti sınırındadır. İlçe atamaları harita verisindeki idari sınırlara göre yapıldı.

Siz de bu köylerden birinde yaşıyorsanız ya da köyünüzün rakımını merak ediyorsanız bize yazın. Ağrı'nın yüksek köylerindeki kış hayatını yakında sizlere aktarmaya devam edeceğiz.