BAŞÖRTÜSÜ HAKKINDA 50 SORU 50 KISA CEVAP

Kur'an-ı Kerim'in Nur Suresi 31. Ayetinde Yüce Allah CC şöyle buyuruyor:

"Mümin kadınlara da söyle, gözlerini haramdan sakınsınlar ve iffetlerini korusunlar. Dışarıda kalanlardan başka ziynetlerini göstermesinler. Başörtülerini yakalarının üzerinden bağlasınlar. Kocaları, babaları, kocalarının babaları, kendi oğulları, kocalarının oğulları, erkek kardeşleri, erkek kardeşlerinin oğulları, kız kardeşlerinin oğulları, başka kadınlar, hizmetlerinde bulunan köleleri ve câriyeleri, cinsel arzusu bulunmayan erkek hizmetçiler, kadınların cinselliklerinin farkında olmayan çocuklar dışında kimseye süslerini göstermesinler. Yürürken, gizledikleri süsleri bilinsin diye ayaklarını yere vurmasınlar. Ey müminler! Hepiniz Allah’a tövbe edin, umulur ki kurtuluşa erersiniz!"

Bu ayetin doğru uygulanması hususunda aşağıda 50 soru ve 50 cevabını arz edeceğiz.

1. Başörtüsü farz mıdır?

Kur’ân-ı Kerîm’de Nur Sûresi 31. ayette mümin kadınlara “başörtülerini yakalarının üzerine vurmaları” emredilmiş, Ahzâb Sûresi 59. ayette ise dış örtü ile örtünmeleri istenmiştir. Bu sebeple İslam âlimlerinin büyük çoğunluğu başörtüsünün farz olduğu konusunda ittifak etmiştir. Hanefî, Şâfiî, Malikî ve Hanbelî mezheplerinde başörtüsü dinî bir yükümlülük kabul edilmiştir. Başörtüsü sadece kültürel değil, ibadet ve kulluk bilincinin bir parçasıdır.

2. Başörtüsü niçin farz kılınmıştır?

Başörtüsü; iffeti, haya duygusunu, şahsiyeti ve aile yapısını korumak için farz kılınmıştır. Kur’an’da “tanınıp incitilmemeleri” hikmeti özellikle zikredilir. Ahzâb 59. ayette örtünmenin kadını değersizleştirmek için değil; aksine saygınlığını muhafaza etmek için emredildiği anlaşılmaktadır. Başörtüsü kadını meta olmaktan çıkarıp şahsiyet sahibi bir insan olarak koruyan bir ilahî ölçüdür.

3. Cahiliye toplumunda başörtüsü var mıydı?

Evet. Cahiliye Araplarında bazı kadınlar başlarını örtüyordu. Ancak örtülerini arkaya bırakıyor, boyun ve göğüs bölgeleri açık kalıyordu. Nur Sûresi 31. ayet, mevcut örtünmeyi düzeltmiş ve örtünün yakaların üzerine kadar kapatılmasını emretmiştir. Yani İslam sadece “başta bez bulundurmayı” değil; tesettür bilincini getirmiştir.

4. Cahiliye toplumunda başörtüsü varsa neden yeniden emredildi?

Çünkü mesele sadece başa bir örtü koymak değildi. İslam, örtünmeyi haya ve iffetin bir parçası haline getirdi. Cahiliye toplumunda örtü çoğu zaman gelenekti; İslam’da ise ibadet ve ahlak ilkesi oldu. Ayrıca boyun, gerdan ve ziynet bölgelerinin örtülmesi emredilerek ölçü belirlendi.

5. Diğer toplumlarda da başörtüsü var mıydı?

Evet. Yahudilikte, Hristiyanlıkta, eski İran toplumlarında ve bazı Hint geleneklerinde kadın örtünmesi vardı. Tevrat ve İncil’de de kadınların örtünmesine dair ifadeler bulunmaktadır. Özellikle Pavlus’un mektuplarında örtünme vurgusu dikkat çekmektedir. Demek ki örtünme yalnızca İslam’a ait değil; insanlık tarihinde yaygın bir haya geleneğidir. Diğer dinlerde hayayi emreden hükümlerin uygulanmasu varsa, İslam'da olması haydi haydi gerekli ve önemlidir. Zira Hz. Peygamber Efendimizin Aşura konusunda "Hz. Musa'ya biz daha yakınız!" diyerek bu orucu ln tutulmasını emretmesi olayında görüldüğü gibi "Bu doğruları yapmaya biz daha ehiliz!" demeliyiz. "Hikmet mü'minin yitiğidir, nerede bulursa onu alır!"

6. Kur’an’da başörtüsü açıkça var mı?

Evet. Nur Sûresi 31. ayette geçen “humur” kelimesi başörtüsü anlamındadır. Ayette kadınların başörtülerini yakalarının üzerine indirmeleri emredilir. Ahzâb Sûresi 59. ayette geçen “cilbab” ise dış örtüyü ifade eder. Müfessirlerin büyük çoğunluğu bu ayetlerin tesettür emri olduğunu belirtmiştir.

7. Hadis kitaplarında başörtüsü var mı?

Evet. Hz. Peygamber’in hadislerinde kadınların örtünmesiyle ilgili birçok rivayet vardır. Ebû Dâvûd’da geçen bir hadiste, ergenlik çağına gelen kadının yüz ve eller dışında bedenini örtmesi gerektiği ifade edilmiştir. Sahabe kadınlarının ayetler inince hemen örtündükleri de hadis kaynaklarında aktarılır.

8. Başörtüsünün hedefleri nelerdir?

Başörtüsünün hedefleri; iffeti korumak, toplumsal ahlakı muhafaza etmek, kadını teşhir kültüründen uzaklaştırmak ve aile kurumunu sağlamlaştırmaktır. Tesettür, insanı sadece dış görünüş merkezli değil; dış görünüşle birlikte icteki Allah sevgisi, takva, ihlas ve samimiyete bağlı şahsiyet merkezli değerlendirmeyi öğretir.

9. Başörtüsünün manevi faydaları nelerdir?

Başörtüsü Allah’ın emrine teslimiyetin göstergesidir. Mümin kişi bazen hikmetini tam anlayamasa da Rabbine itaat eder. Tesettür, kişide takva bilincini artırır, haya duygusunu canlı tutar ve kulluk şuurunu güçlendirir.

10. Başörtüsünün toplumsal faydaları nelerdir?

Tesettür; toplumda ölçülü ilişkiyi, saygıyı ve mahremiyet bilincini güçlendirir. İnsanları bedensel teşhir yerine ahlak ve karakter üzerinden değerlendirmeye yöneltir. Aile kurumunun korunmasına katkı sağlar.

11. Başörtüsü takmamanın hükmü nedir?

İslam âlimlerinin çoğunluğuna göre başörtüsünün farz olduğunu inkâr etmek tehlikeli bir durumdur. Ancak kişi farz olduğunu kabul ettiği halde nefsine yenilerek uygulamıyorsa günah işlemiş olur. Hüküm verirken insanların niyetleri ve durumları konusunda nihai bilgiyi Allah’ın bildiği unutulmamalıdır.

12. Başörtüsü takıp namaz kılmamak ne anlama gelir?

Başörtüsü takmak güzel bir davranıştır; ancak İslam sadece kıyafetten ibaret değildir. Namaz dinin direğidir. Bir insanın tesettürlü olup namazı terk etmesi ciddi bir eksikliktir. Mümin, hem namazını hem tesettürünü korumaya çalışmalıdır.

13. Başörtüsü takıp harama devam etmek ne anlama gelir?

Tesettür tek başına insanı melek yapmaz. Başörtülü bir insan da hata işleyebilir. Ancak tesettürün amacı kişiyi günahlardan uzaklaştırmaktır. Bir müminin örtülü olduğu halde haram ilişkiler içinde olması, tesettürün ruhuna aykırı bir çelişki olarak değerlendirilir.

14. Başörtüsü takıp namahrem erkeklerle samimi olmak caiz midir?

İslam, kadın-erkek ilişkilerinde ölçü ve ciddiyet ister. Gereksiz samimiyet, flörtöz tavırlar ve mahremiyet sınırlarını aşan davranışlar uygun görülmemiştir. Ahzâb Sûresi’nde kadınların konuşurken dikkatli olmaları emredilmiştir.

15. Başörtüsü takıp sarmaş dolaş olmak dinen uygun mudur?

Mahrem olmayan kadın ve erkek arasında fiziksel temas İslam hukukunda caiz görülmemiştir. Tesettür sadece başı örtmek değil; davranışları da edep ölçüsüne göre düzenlemektir.

16. Başörtüsü ile birlikte dar pantolon giymenin hükmü nedir?

Fıkıh âlimleri tesettürün sadece örtmek değil; beden hatlarını belli etmeyecek şekilde olması gerektiğini belirtmiştir. Bu nedenle aşırı dar kıyafetler tesettürün amacına uygun görülmemiştir. Zira başörtüsü sadece saçı örten bir aksesuar değildir, Allah'a teslimiyetin temsilidir. 

17. Başörtüsü ile makyaj yapmak caiz midir?

Ev ortamında eşe karşı süslenmek teşvik edilmiştir. Ancak yabancı erkeklerin dikkatini çekecek şekilde aşırı makyaj yapmak birçok âlim tarafından uygun görülmemiştir. Çünkü tesettürün temel amacı dikkat çekmemektir.

18. Başörtüsü takıp boyun ve boğazı açık bırakmak caiz midir?

Nur Sûresi 31. ayette örtünün yakaların üzerine vurulması emredildiği için boyun ve boğazın açık bırakılması tesettür ölçüsüne uygun görülmemiştir.

19. Başörtüsü takıp kolları açık bırakmanın hükmü nedir?

Cumhur ulemanın görüşüne göre kadınların el ve yüz dışında bedenlerini örtmeleri gerekir. Bu sebeple kolların açık bırakılması tesettürün eksik uygulanması olarak değerlendirilmiştir.

20. Başörtüsü takıp bacakları açmanın hükmü nedir?

Bacaklar avret kapsamındadır. Bu nedenle tesettürlü bir Müslüman kadının bacaklarını açması İslamî tesettür anlayışıyla bağdaşmaz.

21. Başörtüsü ile süslenip dikkat çekmek uygun mudur?

Tesettürün amacı dikkat çekmek değil; iffeti korumaktır. Bu nedenle aşırı gösterişli ve dikkat çekici süslenme tesettürün ruhuna aykırı görülmüştür.

22. Başörtülü kadının sahnede şarkı söylemesinin hükmü nedir?

Bu konuda âlimler arasında farklı görüşler vardır. Bazı âlimler kadın sesinin fitneye yol açacak şekilde kullanılmasını uygun görmemiştir. Bazıları ise içerik ve ortamın belirleyici olduğunu söylemiştir. Ancak tesettürün temel mantığı vakar ve ciddiyet olduğu için ihtiyatlı yaklaşım ağır basmıştır. Kadınların sadece kadınların bulunduğu ortamda şarkı söylemesi konusunda bunlar söylenmiştir. Ancak  na mahrem erkekler huzurunda kadinin şarkı söylemesinin haram olduğunda ihtilaf yoktur.

23. Başörtülü bir kadının sunuculuk yapması caiz midir?

Eğer İslamî ölçülere dikkat edilir, tesettür korunur ve haram unsurlar bulunmazsa bazı âlimler bunu caiz görmüştür. Ancak teşhir kültürüne dönüşmesi halinde sakıncalı görülmüştür. Sunuculuk yapıldığında İslam'ın helal haram ölçülerine uyulması gerekmektedir.  Bu çerçevede yukarıdaki hususların hepsi göz önünde bulundurularak sadece dinen ve fıkhen uygun ortamda yapılmalıdır.

24. Başörtülü kadının konferans vermesi caiz midir?

İlim öğretmek, konuşma yapmak ve topluma faydalı olmak dinen caizdir. Hz. Aişe validemiz birçok sahabeye ders vermiştir. Ancak İslamî edep ve tesettür ölçülerine riayet edilmesi gerekir.

25. Başörtülü kadının sanatla uğraşması caiz midir?

Sanatın türüne göre hüküm değişir. Haram unsurlar taşımayan, iffeti zedelemeyen sanat faaliyetleri konusunda daha esnek görüşler vardır. Ancak teşhir ve fitneye yol açan alanlar eleştirilmiştir.

26. Başörtüsü ile dar elbise giymek caiz midir?

Tesettürün şartlarından biri beden hatlarını belli etmemektir. Bu nedenle dar elbiseler tesettürün maksadına aykırı kabul edilmiştir.

27. Başörtüsü ile dikkat çekici renkler giymek uygun mudur?

Fıkıh âlimleri tesettürde sadelik ve vakar tavsiye etmiştir. Gösteriş amacı taşıyan aşırı dikkat çekici kıyafetler mekruh, bazı durumlarda haram görülmüştür.

28. Tesettür sadece kadınlara mı emredildi?

Hayır. Kur’an önce erkeklere gözlerini haramdan sakınmalarını ve iffetlerini korumalarını emreder. Sonra kadınlara tesettür emri gelir. Yani iffet sorumluluğu hem erkek hem kadına verilmiştir. Her mümin bu konuda sorumludur. Kadın tesettür, erkek de taaffuf ile emredilmiştir.

29. Erkeklerin tesettürü var mı?

Evet. Erkeklerin de avret bölgelerini örtmesi, dikkat çekici ve harama götüren davranışlardan kaçınması gerekir. İslam’da haya sadece kadınlara mahsus değildir.

30. Tesettür sadece kıyafet midir?

Hayır. Tesettür; bakışta, konuşmada, davranışta ve ilişkilerde de edep sahibi olmaktır. Başörtüsü bunun önemli bir parçasıdır; fakat tek başına yeterli değildir.

31. Başörtüsü özgürlüğü kısıtlar mı?

İslam’a göre başörtüsü bir baskı değil; bilinçli kulluk tercihidir. Mümin kadın Allah’ın emrine teslim olarak bunu uygular. Pek çok kadın tesettürü kimlik ve inanç özgürlüğünün bir parçası olarak görmektedir.

32. Başörtüsü Arap kültürü müdür?

Hayır. Başörtüsü sadece Arap toplumuna ait değildir. Tarih boyunca birçok medeniyette görülmüştür. İslam ise bunu ibadet ve ahlak ölçüsü haline getirmiştir.

33. Tesettür çağdışı mıdır?

Bir şeyin eski olması yanlış olduğu anlamına gelmez. Ahlak, haya ve iffet gibi değerler insanlık tarihi kadar eskidir. İslam’a göre tesettür insan onurunu koruyan evrensel bir ilkedir. Gerçekte çıplaklık çağ dışı, ilkel ve gerici bir tavırdır.

34. Başörtüsü iman göstergesi midir?

Başörtüsü tek başına imanın tamamı değildir; ancak Allah’ın emrine itaatin bir göstergesidir. Mümin kişi mümkün olduğu kadar dinin emirlerini yaşamaya çalışır.

35. Başörtüsü takan herkes iyi insan mıdır?

Hayır. Tesettürlü olmak insanı otomatik olarak kusursuz yapmaz. Önemli olan ahlak, dürüstlük ve takvadır. Ancak tesettür, kişiyi bu değerlere yönlendirmesi gereken bir bilinçtir.

36. Başörtüsü takmayan herkes kötü müdür?

Hayır. İnsanların kalplerini yalnız Allah bilir. Bir insanın farklı eksikleri olabilir. Müslümanın görevi hakikati güzel üslupla anlatmak, insanları aşağılamamaktır.

37. Tesettürde niyet önemli midir?

Evet. İbadetlerde niyet çok önemlidir. Gösteriş için değil; Allah rızası için örtünmek gerekir. Sadece giyinmek amacıyla başörtüsü takmak ve çarşaf giymek adet olur. Ama Allah'ın emrine uymak,.onun rızasını kazanmak ve onun emrettiği şekilde yaşamak amaç ve niyetiyle örtünmek ibadettir. İbadet de şartlarına ve hükümlerine uyuyorsa makbuldür.

38. Başörtüsü küçük yaşta zorla taktırılmalı mı?

İslam eğitiminde sevdirme ve bilinç kazandırma esastır. Çocuklara tesettürün hikmeti güzel bir dille öğretilmeli, baskıcı yöntemlerden kaçınılmalıdır. Hz. Peygamber Efendimizin çocuk eğitimi konusundaki irşadına göre cocuklara 7 yaşından itibaren eğitilip öğretilmeli, 10 yaşından sonra uygulamaz iseler teşvik edici cezalarla uygulanması sağlanmalıdır.

39. Başörtüsünü çıkarıp tekrar takan kişi günahkâr olur mu?

Bu husus namazı , orucu, haccı, diğer ibadetleri terk etmek gibidir. Bir farzı terk etmek günahtır; tekrar tesettüre dönmek ise güzel bir adımdır. İslam’da tövbe kapısı her zaman açıktır.

40. Tesettürde en önemli ölçü nedir?

En önemli ölçü; örtünün avreti kapatması, dikkat çekmemesi ve beden hatlarını belli etmemesidir.

41. İnce ve şeffaf kıyafet tesettür sayılır mı?

Hz. Peygamber “giyinik çıplaklar” ifadesiyle ince ve vücut hatlarını belli eden kıyafetleri eleştirmiştir. Şeffaf kıyafet gerçek tesettür olarak kabul edilmez.

42. Başörtüsü ibadet midir?

Evet. Çünkü Allah’ın emrini yerine getirme niyetiyle yapılmaktadır. Her Allah emri bilinçli şekilde yerine getirildiğinde ibadet olur.

43. Tesettürde toplumun örfü dikkate alınır mı?

Temel ölçüler sabittir; ancak kıyafetin şekli kültürlere göre değişebilir. Örf İslam'ın getirdiği hükümlere uygun ise yapılır, aykırı ise terk edilir. Yeter ki İslam’ın belirlediği örtünme sınırları korunsun.

44. Başörtüsü modern hayata ve eğitime engel midir?

Hayır. Eğitim, akademi, ticaret ve sosyal hayatta tesettürlü birçok başarılı kadın bulunmaktadır. Tesettür üretmeye ve çalışmaya engel değildir. Esas engel, başörtüsünü bahane edip kadınların bu haklarını gasp eden beşeri sistemlerdir.

45. Tesettür ile takva arasında ilişki var mı?

Kur’an’da “takva elbisesi daha hayırlıdır” buyurulur. Dış tesettür, iç dünyadaki takva ile anlam kazanır. Beden ruhsuz, ruh bedensiz kemale ermez.

46. Başörtüsünün aile yapısına etkisi nedir?

Tesettür mahremiyet bilincini güçlendirir. Aile sadakati, eşler arası güven ve iffet anlayışını destekleyen bir unsur olarak görülmüştür.

47. Başörtüsü feminist bakış açısından nasıl değerlendiriliyor?

Bazı çevreler bunu baskı olarak görürken, bazı Müslüman kadınlar bunu kendi kimlik ve özgür tercihleri olarak savunmaktadır. İslamî bakışta belirleyici olan Allah’ın emridir. Feminizmin kışkırtmaları kadınları mağdur eden olumsuz etkilere sebep olmuştur.

48. Başörtüsü ile ahlak arasında nasıl ilişki vardır?

Tesettür, ahlakın tamamı değildir; fakat haya ve edep ahlakının önemli bir sembolüdür. İç ahlak ile dış görünüşün birbirini desteklemesi hedeflenir.

49. Başörtüsü takan kişinin sorumluluğu daha mı büyüktür?

Evet. Çünkü toplum onu İslam’ı temsil eden biri olarak görür. Bu nedenle davranışlarına daha fazla dikkat etmesi gerekir. Tıpkı namaz kılan birisini kılmayan birisine oranla haram ilişkilerden daha çok sakınması gerektiği gibi!

50. Başörtüsü konusunda Müslümanın tavrı nasıl olmalıdır?

Müslüman, Allah’ın emirlerini hikmetle anlatmalı; hakaretten, aşağılamadan ve zorbalıktan kaçınmalıdır. Davet dili merhametli, ilmî ve hikmetli olmalıdır. Ama aynı zamanda dinin hükümleri de açık ve net şekilde ifade edilmelidir.

Temel Kaynaklar

Bu 50 sorunun cevapları aşağıdaki kaynaklara göre tespit edilmiştir. Bunlar da İslami hükümleri öğreneceğimiz en doğru, en sahih kaynaklardır:

Kur’ân-ı Kerîm: Nur 31, Ahzâb 59

Sahih-i Buhârî

Sahih-i Müslim

Ebû Dâvûd, Libâs

Tirmizî, Edeb

İbn Kesîr Tefsiri

Kurtubî Tefsiri

Elmalılı Hamdi Yazır Tefsiri

İmam Serahsî, el-Mebsût

İmam Nevevî, el-Mecmû

İbn Âbidîn, Reddü’l-Muhtâr

Yukarıda kaynaklar ışığında hazırlanan 50 sorunun cevabı işte bu şekildedir. Bundan sonra birisi çıkıp ben bunlara katılmıyorum, bence hakikat başka şekildedir derse, onu da kendisi ile başbaşa bırakır, hesabını Allah'a havale ederiz. Ama şayet İslam dininine ve İslam şeriatina uygun yaşamak istersek, Kuran, sünnet, İslam fıkhınin bizi yanıltmayacağını, dünya ve ahirette en doğru ve en selametli yola götürdüğünü her an düşünmek zorundayız. Allah hepimizi kendisine ibadet ve itaat eden kullarından eylesin.