Ağrı’da 2021 yılında temeli atılan ve hayvancılıkta örnek olması hedeflenen Ahırlar Projesi, aradan geçen yıllara rağmen açılış aşamasına gelemedi. Yüzlerce ahırın bulunduğu alanın geleceği tartışılırken, üreticilerin projeye yeterli katılım göstermemesi ihtimaline karşı alternatif kullanım önerileri de gündeme gelmeli.
Ağrı’da yıllardır konuşulan, büyük umutlarla başlatılan bir proje var. Tarım ve Orman Bakanlığının pilot il olarak belirlediği Ağrı’da, modern hayvancılığa geçişin önemli adımlarından biri olması beklenen Ahırlar Projesi.
2021 yılında temeli atıldı. Bugün 300’ü aşkın ahırın yapıldığı belirtiliyor. Ancak hâlâ açılışı gerçekleştirilmiş değil. Üreticilerin bu alana taşınması konusunda da ortak bir uzlaşma sağlanabilmiş değil.
Peki, bundan sonra ne olacak?
Bu soru artık sorulmalı. Çünkü yapılan yatırımın büyüklüğü kadar, o yatırımın kullanılıp kullanılmayacağı da önemlidir.
Ahırlar tamamlanmış olabilir. Fakat bir hayvancılık projesinin başarılı olması için binaların yapılması yeterli değildir. Üreticinin oraya taşınmayı istemesi, hayvanlarını hangi şartlarda barındıracağını bilmesi, ulaşım, yem, su, bakım ve işletme maliyetleri konusunda ikna olması gerekir.
Ortada yüzlerce ahır bulunmasına rağmen üreticiler arasında ortak bir karar oluşmamışsa bunun nedenleri açıkça araştırılmalıdır.
Üreticinin çekinceleri nelerdir? Taşınma şartları mı uygun değil? İşletme maliyetleri mi yüksek bulunuyor? Yoksa mevcut hayvancılık düzeninden vazgeçilmek mi istenmiyor?
Bu sorulara cevap verilmeden projenin geleceği hakkında sağlıklı bir karar alınamaz.
Şehir merkezinin de çözüm bekleyen sorunları var
Ağrı'nın bir başka gerçeği ise şehir merkezinde faaliyet gösteren, geniş alan gerektiren ticaret kollarının giderek artan yer ihtiyacı.
Oto galericiler, traktör satıcıları, zirai alet ve tarım makinesi satıcıları, Küçük ve orta ölçekteki KOBİ'ler gibi işletmeler mevcut yerlerinde faaliyetlerini sürdürmeye çalışıyor.
Yine mobilyacılar kaba eşyaları nedeni ile depo bulmakta zorlanırken, yüksek kiralar ile karşı karşıyalar.
Bu sektörlerin ortak özelliği, geniş teşhir ve depolama alanlarına ihtiyaç duymaları. Traktörün, tarım makinesinin veya satışa çıkarılan onlarca aracın şehir merkezindeki dar alanlarda bulunması trafik ve park sorununu daha da büyütebiliyor.
Ancak yer sorunu yaşayanlar yalnızca bu sektörler değil. Ağrı'da küçük ve orta ölçekli işletmelerin (KOBİ) de üretim, depolama, atölye ve iş yeri ihtiyaçları bulunuyor. Özellikle küçük imalatçılar, tamir ve bakım işletmeleri, makine ekipmanlarıyla çalışan esnaf ve büyümek isteyen girişimciler için uygun çalışma alanlarının oluşturulması gerekiyor.
Her işletmenin organize sanayi bölgesinde faaliyet gösterecek büyüklükte olması beklenemez. Şehir merkezindeki dükkânına sığmayan ancak yeni bir tesis kuracak ekonomik gücü de bulunmayan küçük işletmeler için daha erişilebilir iş yerleri planlanabilir.
Ağrı'nın bu işletmeler için planlı bir ticaret ve küçük sanayi alanına ihtiyacı var. Yıllardır şehir içinde sıkışıp kalan esnafın taşınabileceği, ulaşımı kolay, altyapısı hazırlanmış bir yer oluşturulmalı.
İşte Ahırlar Projesi bu noktada yeniden ele alınabilir.
Elbette öncelik hayvancılık olmalıdır. Sonuçta bu yatırım belirli bir amaçla yapıldı. Üreticilerin katılımıyla faaliyete geçebiliyorsa asıl hedefinden vazgeçilmemeli.
Ancak bütün girişimlere rağmen proje kullanılamayacaksa, yüzlerce yapının yıllarca boş kalmasına da göz yumulmamalı.
Alternatif kullanım neden tartışılmasın?
Ahırlar Projesi'nin şehir merkezine yaklaşık 3 ila 5 kilometre uzaklıkta olduğu ifade ediliyor. Bu yakınlık, hayvancılık açısından ayrıca değerlendirilmesi gereken bir konu.
Özellikle rüzgârlı havalarda ve kış aylarında hayvancılık faaliyetlerinden kaynaklanan kokunun şehir merkezine ulaşabileceği yönünde endişeler bulunuyor. Bunun gerçekten ne ölçüde bir sorun oluşturacağı ise rüzgâr yönü, işletme kapasitesi ve gübre yönetimi gibi unsurlar dikkate alınarak teknik çalışmalarla belirlenebilir.
Diğer taraftan aynı mesafe, geniş alana ihtiyaç duyan ticaret işletmeleri ve küçük sanayi kuruluşları için bir avantaj olabilir.
Oto galericilerin, traktör ve zirai alet satıcılarının bir arada faaliyet gösterebileceği, küçük ve orta ölçekli işletmelerin de kendilerine uygun büyüklükte iş yerleri bulabileceği planlı bir ticaret ve üretim bölgesi neden düşünülmesin?
Böyle bir alanda küçük imalat atölyeleri, makine bakım ve onarım işletmeleri, yedek parça satıcıları, tarım ekipmanlarıyla çalışan esnaf ve depolama alanına ihtiyaç duyan KOBİ'ler için ayrı bölümler oluşturulabilir.
Üstelik küçük işletmelerin bir araya gelmesi, ortak altyapı ve hizmetlerden yararlanabilmeleri açısından da fayda sağlayabilir. Tek başına geniş bir iş yeri kiralayamayan esnaf için daha küçük ve uygun maliyetli bağımsız bölümler hazırlanabilir.
Burada dikkat edilmesi gereken husus, alanın yalnızca büyük sermayeye sahip işletmelere ayrılmamasıdır. Ağrı'da kendi imkânlarıyla ayakta durmaya çalışan küçük esnafın ve üreticinin de bu tür bir projeden yararlanabilmesi gerekir.
Elbette mevcut ahırların doğrudan iş yerine veya atölyeye uygun olduğu varsayılamaz. Yapıların teknik durumu, imar planı, mülkiyet, altyapı, çevresel etkiler ve yatırımın hangi kaynaklarla yapıldığı incelenmeli. Gerekli izinler alınmadan kullanım amacı değiştirilemez.
Fakat bütün bunlar, alternatifin masaya yatırılmasına engel değil.
Belki alanın bir bölümü hayvancılık için korunabilir. Belki de projenin geleceğine ilişkin kapsamlı bir değerlendirmeden sonra başka bir kullanım modeli geliştirilebilir.
Karar, üreticiler, küçük ve orta ölçekli işletmeler, ilgili esnaf grupları, belediye, ticaret ve sanayi odası ile kamu kurumlarının görüşleri alınarak verilmelidir.
Ağrı'nın yeni bir atıl yatırıma tahammülü yok
Burada asıl mesele, bir projeyi eleştirmek veya hayvancılıktan vazgeçmek değil.
Ağrı'nın hayvancılığa ihtiyacı var. Modern tesislere, üreticinin maliyetlerini azaltacak çözümlere ve hayvan sağlığını koruyacak altyapıya da ihtiyacı var.
Ama Ağrı'nın düzenli bir şehir merkezine, geniş alan isteyen işletmeler için uygun ticaret bölgelerine, küçük ve orta ölçekli işletmelerin büyüyebileceği çalışma alanlarına ve rahat işleyen bir ulaşım sistemine de ihtiyacı var.
Bir tarafta üreticinin taşınması konusunda henüz uzlaşma sağlanamamış yüzlerce ahır, diğer tarafta şehir merkezinde yer bulmakta zorlanan işletmeler bulunuyorsa bu iki sorunu birlikte düşünmek gerekir.
Yetkililer önce Ahırlar Projesi'nin bugünkü durumunu kamuoyuna açıklamalı. Kaç ahır tamamlandı? Kaçı kullanıma hazır? Üreticiler neden taşınmıyor? Açılış ve işletme için nasıl bir takvim öngörülüyor?
Bu soruların cevapları ortaya konulduktan sonra projenin asıl amacıyla hayata geçirilmesi için somut bir yol haritası hazırlanmalı.
Eğer bu mümkün olmuyorsa alternatif kullanım seçenekleri ciddi biçimde araştırılmalı. Oto galericiler, traktör ve zirai alet satıcıları ile küçük ve orta ölçekli işletmelerin ihtiyaçlarını karşılayabilecek bir ticaret ve üretim alanı seçeneği de değerlendirmeye alınmalı.
Çünkü Ağrı'nın ihtiyacı, yıllarca kapısı açılmayan binalar değil; üretime, istihdama ve şehir hayatına katkı sağlayan yatırımlardır.
300'ü aşkın ahırın geleceği belirsiz kalırken, şehir merkezindeki esnafın ve büyümek isteyen küçük işletmelerin yer sorunu da kendiliğinden çözülmeyecek.
Artık mesele şu: Bu yatırım ne zaman ve nasıl kullanılacak?
