Kemaliye'nin kayalara oyulan Taş Yolu nasıl tamamlandı?

Erzincan’ın Kemaliye ilçesinden Divriği yönüne uzanan Taş Yol, Karasu vadisinin dik kayalıkları boyunca ilerliyor. Güzergâhın bir bölümü açık yamaçtan geçerken bir bölümü kayanın içinden açılan tünellerle devam ediyor. Yaklaşık 7 kilometrelik bu yolun tamamlanması, ilk kazmanın vurulmasından sonra 130 yılı aşkın bir süre aldı. Erzincan Valiliği

Önce yürüyerek geçilebilen bir yol açıldı

Taş Yol’un yapımına 1870’lerde başlandı. Amaç, eski adı Eğin olan Kemaliye’nin İç Anadolu yönündeki bağlantısını güçlendirmekti. Karasu’nun açtığı vadide yamaçlar yer yer dik bir duvar gibi yükseliyordu. Yöre halkı, kanyon boyunca geçit açmak için kayayı el aletleriyle oymaya başladı.

İlk açılan kesimler yaya geçişine elverecek kadar dardı. Çalışmalar ilerledikçe yol genişletildi ve araçların kullanabileceği bir güzergâha dönüştü. İletişim Başkanlığının aktardığına göre yöre halkının başlattığı yol, devlet desteğiyle 2002’de tamamlandı. Erzincan Valiliği, Kemaliye ile Divriği arasındaki bu hattın yaklaşık 7 kilometrelik kesiminde farklı boyutlarda tüneller ve keskin virajlar bulunduğunu belirtiyor. İletişim Başkanlığı – Kemaliye’nin Taş Yolu

Kanyon yolun biçimini belirledi

Fırat’ın kollarından Karasu, Kemaliye’nin doğusundan geçiyor. UNESCO’ya sunulan Kemaliye Tarihi Kenti dosyası, nehrin Munzur Dağları boyunca dar vadiler açtığını, Karanlık Kanyon’un da bu vadilerden birinin parçası olduğunu belirtiyor. Bazı kesimlerde vadi tabanının genişliği 10–15 metreye kadar düşüyor. Vadinin bir yamacı dik bir duvar gibi yükselirken Kemaliye’nin tarihî yerleşimi karşı taraftaki eğimli araziye yayılıyor. UNESCO Dünya Mirası Merkezi – Kemaliye Tarihi Kenti

UNESCO dosyasına göre yolun ilk hedeflerinden biri, kervanların İç Anadolu üzerinden Giresun Limanı’na ulaşımını kolaylaştırmaktı. Kemaliye’nin ticaretinde nehir de rol oynuyordu. Dosya, Fırat üzerinden yapılan taşımacılığın ve yerleşimde kurulan gümrük idaresinin ilçenin bölgesel ticaret merkezi olarak gelişmesine katkı sağladığını belirtiyor. UNESCO Dünya Mirası Merkezi – Kemaliye’nin ticaret geçmişi

Yolun tünelleri, kayalığın izin verdiği açık kesimleri birbirine bağlıyor. Böylece vadinin biçimi, hem yolun nerede kayaya girdiğini hem de yerleşimin hangi yamaçta geliştiğini açıklıyor. Türkiye, Kemaliye Tarihi Kenti’ni 2021’de UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’ne sundu. Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü

Yerleşim, vadinin üç basamağına yayıldı

Karanlık Kanyon’un dik yamacı geçit açmayı zorlaştırırken, batı yamacının daha kademeli yükselmesi Kemaliye’ye yerleşim alanı sağladı. UNESCO dosyasında, nehre yakın ilk basamakta bağ ve bahçelerin, ikinci basamakta daha yoğun konut dokusunun bulunduğu anlatılıyor. Yerleşimin üst sınırı ise Hotar Dağı’nın yükseldiği Taşdibi mevkiine kadar uzanıyor. UNESCO Dünya Mirası Merkezi – Kemaliye’nin yerleşim düzeni

Kapak fotoğrafı Bodrumlu60. Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0