İnsan, kendi gelişimi ve mükemmelliği için çaba göstermek zorundadır.
İnsan geri kalmışsa, bunda kendi iradesinin, gayretinin ve tercihlerinin payı vardır.
Şehir ise kendiliğinden erdemli ve gelişmiş hâle gelmez.
Onu yönetenlerin sahip olduğu erdemler, bilgelik ve yönetme anlayışı erdemli ve gelişmiş hale getirir.
Şimdi başa dönelim.
İnsan mı yaşadığı şehri dibe çeker, geride bırakır?
Yaşadığı şehir mi insanı dibe çeker, geride bırakır?
Farabi’nin düşüncesinden hareketle baktığımızda;
İnsanın kendi gelişimindeki sorumluluğu ile şehrin yönetimindeki sorumluluğu birbirinden ayrılıyor:
İnsanın geri kalmışlığında kendi iradesi ve çabası belirleyicidir.
Şehrin geri kalmışlığında ise onu yönetenlerin erdemi, bilgeliği ve sorumluluk anlayışı belirleyici olur.
Ve son bir soru:
Şehri, erdemsiz yönetici geride bırakıyorsa, geri kalmışlığın cezasını neden halk çekiyor?
Sorunun cevabını Lübnan asıllı Fransız yazar Amin Maalouf’tan dinleyelim:
“Zaifler için haklı olmak bir suçtur...”
