Ağrı Şeker Fabrikası; Merkez, Patnos ve Eleşkirt pancar şeflikleri bölgesinde her yıl üretilen yaklaşık 350 bin ton (en yüksek) şeker pancarını işliyordu.
Şeker pancarı, Ağrı'nın tek sanayi bitkisiydi.
Yirmi bin ailenin üretim kaynağı; oluşturduğu katma değerle elli bin ailenin geçim kapısıydı.
Tarlada çalışan çiftçi kazanıyor, fabrikada çalışan işçi kazanıyordu.
Memleketin tüccarı, nakliyecisi, besicisi, esnafı, kadını, çocuğu, köylüsü, şehirlisi... Kısacası herkes kazanıyordu.
En güzel tarafı ise, şeker pancarının daha çocukluk çağından itibaren, her Ağrılıya üretim kültürünü aşılamasıydı.
İlkbaharla başlayıp sonbahara kadar tarlalar işçi kaynardı.
Önce şeker pancarı üretimine kota uygulayıp üretimi sınırladılar. Ardından dörtlü münavebe uygulamasıyla ekim alanını daralttılar.
Yüksek girdi maliyetine rağmen düşük alım fiyatı, fabrika ürün alımındaki yanlış politikalar, torpil, yaş küspe mafyası, çiftçiyi üretimden bıktıran uygulamalar...
Derken...
2025 yılında Ağrı Şeker Fabrikası'nda işlenen şeker pancarı miktarı 250 bin tona düştü.
İşlenen pancarın 120 bin tonu Malazgirt'ten geldi. Geriye 130 bin ton kaldı.
Komşu il ve ilçelerden ne kadar pancar geldiğini bilmiyorum. Ama kalan 130 bin tonun tamamını bizim ürettiğimizi varsaysak bile...
Yaklaşık 15 bin aile şeker pancarı üretiminden çekildi.
Ağrı, her yıl (katma değerle birlikte) ortalama 5 milyar TL'lik bir ekonomik değeri kaybetti.
Yıllara yayılan bu kötü politika karşısında, zamanında küçük bir kitlenin dışında, bütün Ağrılılar Fransız kaldı; tepki vermedi, sahip çıkmadı.
O küçük kitlenin başına da bir makam verdiler. İş tatlıya bağlandı...
Şimdi ise ağzı tatlandırılmış, şeker fabrikası müdürü hayranı fanatik bir azınlık var.
"Hızlı trenle ne alaka?" diyorsunuz, değil mi?
Anlatayım...
