Tıkınırcasına yeme davranışı tehlikeli bir döngü oluşturabiliyor
Yoğun stres, yalnızlık, mutsuzluk ve boşluk hissiyle başlayan tıkınırcasına yeme atakları, kısa süreli haz duygusunun ardından gelen suçluluk ve pişmanlık nedeniyle yeniden tetiklenebiliyor.
Haberin Özeti
- • Tıkınırcasına yeme atakları genellikle yalnızlık, mutsuzluk ve boşluk hissi gibi olumsuz duyguların ardından ortaya çıkıyor.
- • Atak sırasında kişi çok hızlı şekilde yüksek kalorili yiyecekler tüketirken, kontrol kaybı ve kısa süreli haz duygusu yaşayabiliyor.
- • Yeme sonrası oluşan suçluluk ve pişmanlık duyguları, kan şekeri dengesinin de bozulmasıyla yeni atakları tetikleyerek kısır bir döngü oluşturabiliyor.
Yeme bozuklukları arasında önemli bir yere sahip olan tıkınırcasına yeme davranışı, yalnızca fiziksel değil psikolojik etkileriyle de dikkat çekiyor. Özellikle olumsuz duyguların yoğunlaştığı dönemlerde ortaya çıkan bu davranış, zamanla kişinin kontrolünü kaybettiği bir kısır döngüye dönüşebiliyor.
Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Klinik Psikolog Sera Elbaşoğlu, tıkınırcasına yeme ataklarının genellikle kişinin kendisini yalnız, mutsuz ya da boşlukta hissettiği dönemlerde ortaya çıktığını belirtti.
Elbaşoğlu, “Ancak bu süreçten önce kişinin içinde kendini kötü hissetme, yalnızlık, mutsuzluk ya da boşluk hissi gibi duygular bulunur.” dedi.
Yeme atağından önce bireyin davranışını meşrulaştıran düşünceler geliştirdiğini ifade eden Elbaşoğlu, “Bu gerekçelendirmelere örnek olarak; ‘zaten iyi hissetmiyordum’, ‘zaten mutsuzum’, ‘bunu yapabilirim’, ‘buna hakkım var’ gibi düşünceler verilebilir.” şeklinde konuştu.
Benzer durumun duygusal yemede de görüldüğünü belirten Elbaşoğlu, duygusal yemenin toplumda oldukça yaygın olduğunu söyledi.
“Duygusal yeme oldukça yaygındır. Her ne kadar Bulimia Nervoza’daki kadar yoğun yeme atakları olmasa da duygusal yemede de kişiler, bu davranışı gerçekleştirebilmek için benzer bir zihinsel ve duygusal zemin hazırlarlar.” diyen Elbaşoğlu, tıkınırcasına yeme davranışında ise çok daha fazla miktarda yiyecek tüketildiğini kaydetti.
Tıkınırcasına yeme sırasında genellikle pizza, hamburger ve şekerli yiyecekler gibi yüksek kalorili besinlerin tercih edildiğini belirten Elbaşoğlu, sürecin çok hızlı gerçekleştiğine dikkat çekti.
“Yeme sırasında dopamin salınımı artar ve kişi haz duygusu yaşar. Ancak bu yeme davranışı genellikle büyük bir hırsla ve çok hızlı şekilde gerçekleşir. Kişiler adeta ne olduğunu tam olarak anlayamadıkları bir hız içinde hareket ederler” dedi.
Bu durumun zaman zaman kişinin kendisinden ve bulunduğu andan koptuğu dissosiyatif bir süreci andırabildiğini ifade eden Elbaşoğlu, yeme atağı sırasında kontrol kaybının belirgin şekilde hissedilebildiğini söyledi.
Atağın sona ermesinin ardından yoğun pişmanlık, suçluluk ve utanç duygularının ortaya çıktığını belirten Elbaşoğlu, kişilerin bu nedenle yaşadıkları yeme ataklarını çoğu zaman gizlemeye çalıştığını ifade etti.
“Bu nedenle kişiler yaşadıkları yeme ataklarını çoğunlukla gizlemeye çalışırlar. Pişmanlık ve suçluluk duygularının etkisiyle ertesi gün ya da takip eden günlerde daha az yeme eğilimi gösterebilirler. ‘Daha sağlıklı beslenmeliyim’, ‘daha az yemeliyim’ gibi düşünceler öne çıkar” dedi.
Ancak bu durumun kan şekeri dengesini bozarak yeni bir yeme atağı için biyolojik zemin hazırlayabildiğini vurgulayan Elbaşoğlu, “Sonuç olarak, kişinin yaşadığı duygular, yeme davranışı ve sonrasında gelişen düşünce örüntüleri psikolojik etkenlerle birleşerek kendi kendini sürdüren bir kısır döngü hâline gelir.” ifadelerini kullandı.
Bakmadan Geçme
