Prostat kanseri tanısında mikroultrason dönemi
Memorial Şişli Hastanesi Üroloji Bölümü'nden Prof. Dr. Murat Binbay, prostat kanserinin erken evrede belirti vermeden ilerleyebildiğine dikkat çekerek, yüksek çözünürlüklü mikroultrasonun şüpheli alanların gerçek zamanlı görüntülenmesine ve hedefe yönelik biyopsiye yardımcı olduğunu belirtti.
Haberin Özeti
- • Mikroultrason, prostat dokusundaki şüpheli alanları yüksek çözünürlükle ve gerçek zamanlı görüntüleyerek hedefe yönelik biyopsiye yardımcı oluyor.
- • Prof. Dr. Murat Binbay, PSA değerinin normal olmasının prostat kanserini kesin olarak dışlamadığını, yüksek PSA’nın da tek başına kanser anlamına gelmediğini belirtti.
- • Erken tanı büyük önem taşıyor: Aile öyküsü ve kişisel risklere göre kontrollerin zamanında yapılması, tedavi gerektiren prostat kanserlerinin erken dönemde belirlenmesine katkı sağlıyor.
Erkeklerde görülen önemli kanser türlerinden biri olan prostat kanserinde erken tanı, tedavi seçeneklerinin belirlenmesinde önemli rol oynuyor. İleri yaş, aile öyküsü ve bazı genetik yatkınlıkların riski artırabildiğini belirten Memorial Şişli Hastanesi Üroloji Bölümü’nden Prof. Dr. Murat Binbay, hastalığın erken dönemde çoğu zaman belirgin bir şikâyete yol açmadığını söyledi.
Prostat kanserinin değerlendirilmesinde PSA testinin yanı sıra prostat MR’ı ve yüksek çözünürlüklü mikroultrason gibi yöntemlerden yararlanılabildiğini ifade eden Prof. Dr. Binbay, özellikle mikroultrasonun prostat dokusunun ayrıntılı ve gerçek zamanlı incelenmesine imkân sağladığını kaydetti.
PSA tek başına kanser tanısı koydurmuyor
PSA testinin prostat kanserinin erken tespitinde önemli araçlardan biri olduğunu belirten Prof. Dr. Binbay, yüksek PSA değerinin her zaman kanser anlamına gelmediğinin altını çizdi. İyi huylu prostat büyümesi, prostat iltihabı ve bazı günlük aktivitelerin da PSA düzeyini etkileyebildiğini ifade eden Binbay, normal bir PSA sonucunun da prostat kanserini tek başına kesin olarak dışlamadığını söyledi.
Buradaki temel amacın her prostat kanserini tespit etmekten ziyade, klinik açıdan önem taşıyan ve tedavi gerektiren kanserleri doğru zamanda belirlemek olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Binbay, bazı prostat kanserlerinin oldukça yavaş seyredebildiğini ve her hastada aynı tedavi yaklaşımının gerekli olmayabileceğini aktardı.
Tanı sürecinde önemli yöntemlerden biri olan multiparametrik prostat MR’ının şüpheli bölgelerin belirlenmesine ve biyopsinin daha doğru planlanmasına yardımcı olduğunu kaydeden Binbay, buna karşın bazı kanserli alanların MR görüntülerinde belirgin olmayabileceğini söyledi.
Mikroultrason şüpheli bölgeyi gerçek zamanlı gösteriyor
Klasik ultrasonun prostatın genel yapısı ve hacmi hakkında bilgi sağladığını ancak küçük yapısal değişiklikleri her zaman ortaya koyamayabildiğini anlatan Prof. Dr. Binbay, yüksek çözünürlüklü mikroultrasonun daha ayrıntılı görüntü elde edilmesine olanak sağladığını belirtti.
Mikroultrason sayesinde prostat dokusundaki yapısal düzensizliklerin ve farklılıkların işlem sırasında değerlendirilebildiğini aktaran Binbay, şüpheli bir alan görülmesi halinde biyopsi iğnesinin doğrudan bu noktaya yönlendirilebildiğini ifade etti.
Mikroultrason ile prostat MR’ının birbirinin tamamen yerine geçen yöntemler olarak görülmemesi gerektiğine dikkat çeken Prof. Dr. Binbay, iki görüntüleme yönteminin dokuyu farklı özellikler üzerinden değerlendirdiğini söyledi.
Binbay’ın aktardığı bir çalışmada, MR ile belirlenen 244 lezyonun 206’sının mikroultrasonla da görüntülendiğini, mikroultrasonun ise MR’da görülmeyen 26 ilave lezyon tespit ettiğini belirtti. Bu bölgelerden gerçekleştirilen hedefli biyopsiler sonucunda, aksi halde gözden kaçabilecek 3 klinik açıdan anlamlı kanserin saptandığını kaydetti.
2025 yılında JAMA’da yayımlanan ve Kanada, ABD ile Avrupa’daki 19 merkezden 678 erkeğin katıldığı OPTIMUM çalışmasına da değinen Prof. Dr. Binbay, mikroultrason eşliğinde gerçekleştirilen biyopsinin MR eşliğindeki biyopsiyle karşılaştırılabilir sonuçlar verdiğini aktardı.
Bunun mikroultrasonun her hastada MR’ın yerini alacağı anlamına gelmediğini vurgulayan Binbay, hangi yöntemin tercih edileceğinin kişinin risk durumu ve klinik değerlendirmesi doğrultusunda belirlenmesi gerektiğini söyledi.
Aile öyküsü varsa kontroller daha erken başlayabilir
Mikroultrasonun önemli avantajlarından birinin kısa sürede uygulanabilmesi olduğunu belirten Prof. Dr. Binbay, görüntülerin işlem sırasında değerlendirilebilmesinin tanı sürecini kolaylaştırdığını ifade etti. Şüpheli bir alan tespit edilmesi durumunda biyopsinin aynı bölgeye hedeflenebilmesinin de yöntemin önemli özellikleri arasında bulunduğunu kaydetti.
Prostat kanserinin erken evrede sessiz ilerleyebilmesi nedeniyle kişisel risklere uygun kontrollerin ihmal edilmemesi gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Binbay, aile öyküsünün değerlendirmede önemli olduğunu belirtti.
Binbay, aile öyküsü bulunmayan erkeklerde genel olarak 50 yaşından itibaren üroloji değerlendirmesi ve PSA testinin gündeme geldiğini; baba, kardeş veya oğulda prostat kanseri bulunması halinde kontrollerin 45 yaşından itibaren, ailede birden fazla prostat kanseri veya meme ve yumurtalık kanseri öyküsü olması halinde ise 40 yaşından itibaren değerlendirilmesinin önem taşıdığını aktardı.
İdrar yapmada güçlük, idrar akımının zayıflaması, geceleri sık idrara çıkma, idrarda veya menide kan görülmesi ya da geçmeyen bel ağrısı gibi yakınmalarda ise yaşa bakılmaksızın üroloji değerlendirmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Binbay, bu şikâyetlerin iyi huylu prostat büyümesi gibi farklı nedenlerden de kaynaklanabileceğini, kesin değerlendirmenin muayene ve gerekli tetkiklerle yapılabileceğini ifade etti.
Prof. Dr. Murat Binbay, prostat kanserinde erken tanının tedavi seçeneklerinin doğru zamanda değerlendirilmesine katkı sağladığını belirterek, PSA, muayene ve gerekli durumlarda görüntüleme yöntemlerinin kişinin risk profiline göre birlikte ele alınmasının önemini vurguladı.
Bakmadan Geçme
