Milli akıllı sayaç sistemi nedir, kimleri kapsıyor?

Türkiye enerji altyapısında köklü bir dijital dönüşüm sürecine giriyor. 1 Mart itibarıyla hayata geçirilecek Milli Akıllı Sayaç Sistemleri (MASS) ile elektrik sayaçları kademeli olarak akıllı sistemlere dönüştürülecek. Yazılım, donanım ve iletişim altyapısının entegre biçimde çalışacağı bu sistem sayesinde elektrik dağıtım şebekesi uçtan uca izlenebilir ve yönetilebilir hale gelecek.

Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) tarafından belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde yürütülecek uygulama, elektrik dağıtım şirketleri tarafından Türkiye genelinde aşamalı olarak uygulanacak. Dönüşüm planlamasında temel amaç, kaynakların verimli kullanılması ve en düşük maliyetle en yüksek sayıda sayacın akıllı sisteme geçirilmesi olarak öne çıkıyor.

Bu kapsamda öncelik, 10 yıllık periyodik muayene süresi dolan sayaçlara verilecek. Ayrıca yıllık elektrik tüketimi 10 megavatsaat ve üzerinde olan aboneler ile sayaç panosunda dört ve üzeri sayaç bulunan noktalar dönüşüm sürecinde öncelikli gruplar arasında yer alacak. Yeni yapılarda ise pano içinde dört ya da daha fazla sayaç bulunması durumunda, tüm sayaçların doğrudan akıllı olarak kurulması zorunlu olacak.

Dağıtım şebekesinin izlenmesi açısından kritik görülen bazı noktalardaki sayaçlar da akıllı sistemle değiştirilecek. Böylece elektrik kesintileri ve gerilim kalitesi daha etkin şekilde takip edilecek. Mevcut sayaçların akıllı sayaçlarla değiştirilmesine ilişkin tüm işlemler elektrik dağıtım şirketleri tarafından yürütülecek.

Proje kapsamında Türkiye genelindeki 50 milyonu aşkın elektrik abonesinin sayacının aşamalı olarak akıllı hale getirilmesi planlanıyor. İlk etapta yeni aboneliklerde akıllı sayaç tesis edilecek. Mevcut abonelerde ise muayene süresi doldukça değişim yapılacak. Bir sayaç panosundaki cihazların yüzde 70’inin süresi dolmuşsa, panodaki tüm sayaçlar akıllı sisteme geçirilecek.

Yıllık tüketimi 10 megavatsaatin üzerinde olan sanayi ve ticarethane abonelerinin sayaçlarının ise 1 Ocak 2028’e kadar kademeli şekilde değiştirilmesi öngörülüyor. 2026 yılının sonuna kadar yaklaşık 6 milyon sayacın sisteme dahil edilmesi, 2028 başı itibarıyla ise tüm sayaçların yüzde 100 yerli ve milli yazılım altyapısıyla akıllı sisteme entegre edilmesi hedefleniyor.

EPDK Başkanı Mustafa Yılmaz, akıllı sayaç uygulamasının yalnızca teknik bir yenileme olmadığını, tüketici odaklı enerji yönetimi anlayışının önemli bir parçası olduğunu vurguladı. Dijitalleşme sayesinde vatandaşların tüketim alışkanlıklarını daha yakından takip edebileceğini ve enerji kullanımını daha bilinçli şekilde yönetebileceğini belirten Yılmaz, sistemin kayıp-kaçakla mücadelede de önemli katkı sağlayacağını ifade etti. Hedefin güçlü, esnek ve şeffaf bir elektrik altyapısı oluşturmak olduğunu dile getirdi.

Elektrik Dağıtım Hizmetleri Derneği (ELDER) Başkanı Barış Erdeniz ise akıllı sayaç dönüşümü kapsamında tüketicilerden herhangi bir bedel alınmayacağını açıkladı. Sayaç maliyetinin abonelere yansıtılmamasının dönüşüm sürecinin hızlanmasında kritik rol oynayacağını belirten Erdeniz, bu adımı yalnızca bir sayaç değişimi olarak görmediklerini ifade etti. Sürecin, “Dağıtım 2.0” vizyonu doğrultusunda elektrik şebekesinin veriye dayalı yönetilmesi ve tüketicinin elektrik piyasasına daha aktif katılımı açısından önemli olduğunu söyledi.

Akıllı sayaçlarla birlikte tüketim verileri anlık olarak izlenebilecek. Bu sayede aboneler kendi tüketim profillerini analiz ederek enerji tasarrufu sağlayabilecek ve faturalarını düşürme imkânı elde edecek. Aynı zamanda teknik ve teknik olmayan kayıplar daha hızlı tespit edilerek müdahale edilebilecek. Bu durum, sistem maliyetlerinin azalmasına ve kesinti sürelerinin kısalmasına katkı sunacak.