Online psikolojik testlere dikkat: Sonuçlar tek başına tanı anlamına gelmiyor
İnternet ve sosyal medyada yaygınlaşan psikolojik testlerin tek başına depresyon, anksiyete, DEHB veya diğer ruhsal bozuklukların tanısını koyamayacağını belirten Klinik Psikolog Çiğdem Demirsoy ve Klinik Psikolog Yasemin Yalçın, bilimsel ölçeklerin dahi klinik değerlendirmenin bir parçası olarak kullanılması gerektiğini vurguladı.
Haberin Özeti
- • Klinik Psikologlar Çiğdem Demirsoy ve Yasemin Yalçın, online psikolojik testlerin tek başına ruhsal bozukluk tanısı koyamayacağını belirtti.
- • Bilimsel geçerliği kanıtlanmış testlerin bile tanı için klinik değerlendirmenin bir parçası olarak kullanılması gerektiği vurgulandı.
- • Bu testlerle kendi kendine tanı koymak, gereksiz kaygıya veya profesyonel destek ihtiyacının ertelenmesine neden olabilir.
İnternet ve sosyal medya platformlarında “Depresyonda mıyım?”, “DEHB olabilir miyim?” ya da “Narsist misin?” gibi başlıklarla sunulan psikolojik testler giderek daha fazla ilgi görüyor. Ancak bu testlerden elde edilen sonuçların kişinin kendi kendine tanı koyması için kullanılmasının yanıltıcı olabileceği belirtiliyor.
Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Psikoloji Hizmetleri Genel Koordinatörü ve Klinik Psikolog Çiğdem Demirsoy, psikolojik değerlendirmede kullanılan bilimsel ölçeklerle sosyal medyada eğlence veya merak amacıyla hazırlanan testlerin birbirinden ayrılması gerektiğini söyledi.
Bir testin bilimsel olarak değerlendirilebilmesi için psikoloji kuramlarına dayanmasının yanı sıra geçerlik, güvenirlik ve standardizasyon çalışmalarının yapılmış olması gerektiğini kaydeden Demirsoy, internette yoğun şekilde paylaşılmasının ya da profesyonel bir görünüme sahip olmasının bir testi bilimsel hale getirmediğine dikkat çekti.
Bilimsel testler bile tek başına yeterli değil
Klinik Psikolog Çiğdem Demirsoy, geçerlik ve güvenirliği kanıtlanmış psikolojik testlerin dahi tek başına tanı koymak amacıyla kullanılmadığını belirtti.
Psikolojik test ve ölçeklerin, kişinin yaşadığı belirtilerin sıklığı ve şiddeti ile günlük yaşam üzerindeki etkisinin değerlendirilmesine katkı sunduğunu ifade eden Demirsoy, tanı sürecinde kişinin belirtilerinin türü, ne kadar süredir devam ettiği, hangi sıklıkla ortaya çıktığı ve günlük işlevselliği nasıl etkilediği gibi birçok unsurun birlikte ele alınması gerektiğini aktardı.
Demirsoy, internet üzerinden alınan bir test sonucuna dayanarak kişinin kendisine depresyon, anksiyete, bipolar bozukluk, borderline kişilik bozukluğu, narsisizm veya DEHB tanısı koymasının doğru bir yaklaşım olmadığını bildirdi.
Kendi kendine tanı kaygıyı artırabilir
Online testlerden hareketle kişinin kendisini belirli bir hastalık veya kişilik özelliğiyle etiketlemesinin farklı sorunları beraberinde getirebileceğine işaret eden Demirsoy, yüksek çıkan bir test sonucunun gereksiz kaygıya neden olabileceğini, düşük puanın ise ihtiyaç duyulan profesyonel desteğin ertelenmesine yol açabileceğini ifade etti.
Bilimsel temeli bulunan online ölçeklerin tamamen işlevsiz olmadığını belirten Demirsoy, bu araçların tanı koymak yerine kişinin kendi durumunu gözlemlemesine yardımcı olan bir tarama ve farkındalık aracı olarak değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.
Psikolojik ölçeklerin tedavi sürecinde de kullanılabildiğini aktaran Demirsoy, belirli aralıklarla yapılan değerlendirmelerin belirtilerdeki değişimin ve uygulanan tedavi sürecinin izlenmesine katkı sağlayabildiğini kaydetti.
“Online testler bazı ipuçları verebilir”
Klinik Psikolog Yasemin Yalçın ise sosyal medyada karşılaşılan her psikolojik testin bilimsel nitelik taşımadığını belirterek özellikle kısa sorularla kişilik veya psikiyatrik durum hakkında kesin sonuç sunduğunu iddia eden içeriklere temkinli yaklaşılması gerektiğini ifade etti.
Tanının yalnızca bir test puanına bakılarak konulamayacağını vurgulayan Yalçın, klinik görüşmenin yanı sıra belirtilerin süresi ve kişinin yaşamındaki etkisi, kişisel ve aile öyküsü ile gerektiğinde farklı değerlendirme yöntemlerinin birlikte ele alındığını söyledi.
Yalçın, “Online psikolojik testler bize bazı ipuçları verebilir ancak tanımızı söylemez. Test sonucunu bir başlangıç noktası olarak görmek ve klinik değerlendirmenin yerine koymamak gerekir” ifadelerini kullandı.
Yalçın; uzun süre devam eden yoğun mutsuzluk veya kaygı, uyku ve iştahta belirgin değişiklik, dikkat ve konsantrasyon güçlüğü, ilişkilerde veya iş ve okul yaşamında ciddi bozulma ile kontrol edilmekte zorlanılan düşünce ve davranışların bulunması durumunda, online test sonucundan bağımsız olarak profesyonel değerlendirmeye başvurulmasının önemli olduğunu belirtti.
Kişinin aynı konuda sürekli internet araştırması yapması veya farklı testleri tekrar tekrar uygulaması yerine yaşadığı belirtilerin günlük hayat üzerindeki etkisini dikkate alması gerektiğini ifade eden Demirsoy da test sonucunun kesin bir teşhis olarak değil, gerektiğinde profesyonel değerlendirmeye yönlendiren bir işaret olarak görülmesi gerektiğini kaydetti.
Bakmadan Geçme
