ABD-İran krizi emtia fiyatlarını nasıl değiştirdi?

Küresel emtia piyasalarında geride kalan haftada fiyatlamalar, ABD’nin ticaret politikalarına ilişkin belirsizlikler ile ABD-İran arasındaki nükleer müzakerelerin askeri tırmanışa dönüşmesi nedeniyle sert dalgalandı. Özellikle Orta Doğu’da artan jeopolitik risk algısı, yatırımcıların riskli varlıklardan çıkarak güvenli limanlara yönelmesine neden oldu.

ABD’de, ABD Yüksek Mahkemesi’nin, Başkan Donald Trump yönetiminin tarifeleri dayandırdığı Uluslararası Acil Ekonomik Güçler Yasası’nın (IEEPA) doğrudan tarife yetkisi vermediğine hükmetmesi piyasalarda yeni bir belirsizlik dalgası yarattı. Bunun ardından Trump’ın 1974 Ticaret Yasası’nın 122’nci maddesi kapsamında 150 gün süreli küresel tarifeyi yüzde 10’dan yüzde 15’e çıkaracağını açıklaması, ticaret savaşları endişesini yeniden gündeme taşıdı. Beyaz Saray’ın geçici tarife oranına yönelik hazırlık mesajları da küresel risk iştahını baskıladı.

Jeopolitik cephede ise 26 Şubat’ta İsviçre’nin Cenevre kentinde gerçekleştirilen ABD-İran nükleer temaslarının ardından tansiyon hızla yükseldi. Piyasa kapanışının ardından ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları, İran’ın ise İsrail’e ve Körfez’de ABD üslerinin bulunduğu ülkelere füze misillemesi gerçekleştirmesi askeri tırmanışı hızlandırdı. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin acil toplantı kararı alması ve Hürmüz Boğazı’nda enerji sevkiyatına ilişkin endişelerin artması, enerji arzına dair riskleri öne çıkardı.

Makroekonomik veri tarafında da enflasyon baskıları dikkat çekti. ABD’de ocak ayına ilişkin Üretici Fiyat Endeksi’nin aylık bazda yüzde 0,5 artması ve çekirdek ÜFE’nin yüzde 0,8 yükselmesi, tarife kaynaklı maliyet geçişkenliğinin sürebileceğine işaret etti. Bu tablo, faiz indirimlerinin zamanlamasına ilişkin beklentilerin temkinli kalmasına yol açtı. Avrupa’da Avrupa Merkez Bankası Başkanı Christine Lagarde, gıda enflasyonunun 2026 sonunda yüzde 2 seviyesinin bir miktar üzerinde dengelenmesini beklediklerini belirtti. Çin Merkez Bankası’nın ise yuanın hızlı değer kazanımını sınırlamak için risk rezerv oranını sıfıra indirmesi, Asya piyasalarında dikkatle izlendi.

Tüm bu gelişmelerin etkisiyle güvenli liman talebi güçlendi. Altının ons fiyatı haftanın ilk bölümünde yükselişini hızlandırarak 5 bin 264 dolar seviyesini test etti ve ocak sonundan bu yana en yüksek seviyeye ulaştı. JPMorgan’ın uzun vadeli altın beklentisini 4 bin 500 dolara yükseltmesi ve 2026 sonu için 6 bin 300 dolar tahminini koruması da yükseliş eğilimini destekledi. Haftalık bazda gümüş yüzde 10,9, platin yüzde 9,5, paladyum yüzde 2,3 ve altın yüzde 3,6 değer kazandı.

Baz metallerde ise ABD’nin ticaret politikalarına ilişkin belirsizlikler ve stok dinamikleri fiyatlamalarda etkili oldu. ABD’nin 2025 boyunca 1,4 milyon ton rafine bakır ithal etmesi, talep görünümüne ve olası tarife risklerine karşı stoklama eğilimine işaret etti. Chicago Mercantile Exchange depolarındaki artış ve ABD fiyatlarının Londra Metal Borsası’na göre primli seyretmesi, tarife riskinin henüz tamamen ortadan kalkmadığı beklentisini canlı tuttu. Haftalık bazda nikel, bakır ve alüminyum yükselirken çinko ve kurşun sınırlı geriledi.

Enerji piyasalarında ise en belirleyici unsur Orta Doğu’daki askeri risk oldu. Brent petrol, haftayı 73 dolar seviyesinde tamamlayarak Haziran 2025’ten bu yana en yüksek seviyesini gördü. ABD’de ham petrol stoklarının 16 milyon varil artmasına rağmen, olası bir arz kesintisi ihtimali fiyatların geri çekilmesini sınırladı. Barclays, günlük 1 milyon varillik bir arz kesintisinin Brent petrolü 80 dolar seviyesine taşıyabileceğini belirtirken, Goldman Sachs da 2026 petrol tahminlerini yukarı yönlü revize etti. Buna karşın ABD’de doğal gaz fiyatları, artan arz ve Çin’in zayıf spot talebi nedeniyle haftayı düşüşle kapattı.

Tarım emtialarında ise karışık bir görünüm öne çıktı. ABD kaynaklı tarife uygulamalarına ilişkin gelişmeler ve Hindistan’da mart ayında beklenen olağandışı sıcaklıkların buğday verimine etkisi yakından takip edildi. Chicago Ticaret Borsası’nda buğday, mısır, soya fasulyesi ve pirinç yükselirken; kahve ve pamukta sınırlı düşüş görüldü. Kakao fiyatları ise haftayı sert kayıpla tamamladı.

Küresel piyasalarda önümüzdeki hafta, ABD-İran hattındaki askeri ve diplomatik gelişmeler, Hürmüz Boğazı’ndaki sevkiyat akışı ve enerji arzına ilişkin haberler yakından izlenecek. Yatırımcıların odağında, artan jeopolitik risklerin kalıcı bir arz şokuna dönüşüp dönüşmeyeceği ve bunun emtia fiyatları üzerindeki etkileri yer alacak.