Yapay zeka tüp bebek laboratuvarına girdi
Prof. Dr. Bülent Tıraş, tüp bebek tedavisinde yapay zeka destekli embriyo değerlendirmesinden genetik testlere, kişiye özel tedaviden hızlı dondurma teknolojisine kadar 6 yeni nesil yaklaşımın öne çıktığını belirtti.
Haberin Özeti
- • Prof. Dr. Bülent Tıraş, tüp bebek tedavisinde yapay zeka destekli embriyo değerlendirmesi dahil 6 yeni nesil yaklaşımın öne çıktığını belirtti.
- • Embriyoların gelişimi "time-lapse" sistemleriyle 24 saat takip ediliyor, yapay zeka ise karar sürecine destek sağlıyor.
- • Yeni dönemde amaç, daha fazla işlem yerine doğru tedaviyi ve transfer edilecek embriyoyu daha hassas belirlemektir.
Çocuk sahibi olmak isteyen çiftler için uygulanan tüp bebek tedavilerinde teknoloji hızla gelişiyor. Geçmişte yalnızca belirli aralıklarla değerlendirilebilen embriyolar artık gelişim süreci boyunca görüntülenebilirken, yapay zeka sistemleri de elde edilen verilerin analizinde hekim ve embriyologlara destek olmaya başladı.
Genetik incelemeler, kişiye özel ilaç ve tedavi protokolleri, gelişmiş dondurma yöntemleri ve robotik sistemler de tüp bebek laboratuvarlarında yeni bir dönemin kapısını aralıyor.
Acıbadem Maslak Hastanesi Tüp Bebek ve Üreme Sağlığı Merkezi Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Prof. Dr. Bülent Tıraş, yeni dönemde amacın daha fazla işlem yapmak değil, doğru tedaviyi ve transfer için değerlendirilecek embriyoyu daha hassas biçimde belirlemek olduğunu söyledi.
Tıraş, “Artık yumurta ile spermin laboratuvarda buluşturulmasının ötesinde bir dönemden söz ediyoruz. Embriyonun gelişimi saat saat takip edilebiliyor, genetik özellikleri transferden önce değerlendirilebiliyor, hatta yapay zekadan hangi embriyonun öncelikli olarak transfer edilebileceği konusunda destek alınabiliyor.” dedi.
Embriyonun gelişimi 24 saat takip edilebiliyor
Tüp bebek tedavisindeki önemli aşamalardan birini transfer edilecek embriyonun değerlendirilmesi oluşturuyor.
Klasik uygulamalarda embriyolar belirli zamanlarda mikroskop altında incelenirken, zaman atlamalı görüntüleme olarak bilinen “time-lapse” sistemleriyle embriyonun gelişim sürecinin bulunduğu özel ortamdan çıkarılmadan belirli aralıklarla görüntülenmesi mümkün hale geliyor.
Böylece embriyonun birkaç günlük gelişimi bir film gibi takip edilebiliyor. Hücrelerin ne zaman bölündüğü, bölünmelerin düzenli gerçekleşip gerçekleşmediği ve gelişimin hangi hızda devam ettiği gibi veriler değerlendirilebiliyor.
Prof. Dr. Tıraş, bu yöntemin embriyologlara gelişim süreci hakkında daha ayrıntılı bilgi sunduğunu belirtiyor.
Tüp bebek laboratuvarlarındaki dikkat çekici teknolojik gelişmelerden biri de yapay zeka sistemleri oldu.
Embriyoların gelişimi sırasında elde edilen görüntüler yapay zeka destekli sistemlerle analiz edilebiliyor. Bu sistemler gelişim özelliklerini inceleyerek hangi embriyoların öncelikli değerlendirmeye alınabileceği konusunda karar sürecine destek sağlayabiliyor. Ancak bu teknoloji, transfer edilecek embriyoya tek başına karar vermiyor.
Prof. Dr. Tıraş, “Bu durum kulağa ‘Bebeği yapay zeka seçiyor’ gibi gelebilir. Ancak gerçek bundan daha farklı. Son kararı hâlâ hekim ve embriyolog veriyor. Yapay zeka ise karar sürecini destekleyebilecek yeni bir araç olarak araştırılıyor ve bazı merkezlerde kullanılıyor” ifadelerini kullandı.
Genetik inceleme transferden önce yapılabiliyor
Tüp bebek tedavisindeki bir diğer gelişme ise belirli durumlarda embriyoların rahme transfer edilmeden önce genetik açıdan değerlendirilebilmesi.
Preimplantasyon Genetik Testleri (PGT) adı verilen yöntemlerle belirli genetik özellikler incelenebiliyor. Ailede bilinen belirli bir tek gen hastalığının bulunması halinde PGT-M kullanılabilirken, PGT-A yöntemiyle embriyolardaki kromozom sayısı farklılıkları değerlendirilebiliyor. Ancak genetik inceleme her hasta için gebelik garantisi anlamına gelmiyor.
Prof. Dr. Tıraş, özellikle PGT-A yönteminin bütün tüp bebek hastalarına rutin olarak uygulanmasının canlı doğum oranlarını artırdığının gösterilmiş olmadığını belirterek, bu testlere hastanın yaşı, tıbbi öyküsü ve tedavinin özellikleri dikkate alınarak karar verilmesi gerektiğini vurguladı.
Tüp bebek uygulamalarında herkese aynı tedavi protokolünün uygulanması yaklaşımı da giderek değişiyor.
Yaş, yumurtalık rezervi, hormon değerleri, daha önce gerçekleştirilen tedavilerden alınan sonuçlar ve elde edilen yumurta sayısı gibi birçok faktör tedavi planında dikkate alınabiliyor.
Prof. Dr. Tıraş, 25 yaşındaki bir hastanın yumurtalık rezervi ve tedaviye vereceği yanıt ile 39 yaşındaki bir hastanın koşullarının aynı olmayacağını belirterek, yumurtalıkların uyarılması sırasında kullanılan ilaçların dozlarının ve tedavi protokollerinin kişiye göre
Bakmadan Geçme
