Vatandaşlık maaşı ne zaman yatacak? İşte planlanan takvim!

Kamuoyunda “vatandaşlık maaşı” olarak bilinen Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi (GETAD) için hazırlıklar devam ediyor. Düşük gelirli ailelerin temel ihtiyaçlarını karşılamasına yardımcı olmayı amaçlayan yeni modelde, hanelerin gelir durumuna göre farklı miktarlarda destek sağlanması öngörülüyor.

Sabah gazetesi yazarı Önder Yılmaz'ın aktardığı taslak çalışmaya göre, uygulamanın ilk aşamasında 2,5 milyon haneye ulaşılması ve toplam 1,5 trilyon TL tutarında destek verilmesi hedefleniyor.

Sistemin temelinde, her aileye aynı miktarda ödeme yapmak yerine gelir ve ihtiyaç durumuna göre yardım belirlenmesi bulunuyor. Kira, gıda, enerji, çocuk ve barınma giderleri bu değerlendirmede kullanılacak.

Kimler vatandaşlık maaşı alabilecek?

Hazırlanan taslakta, vatandaşlık maaşından yararlanmak isteyen haneler için gelir sınırı da yer alıyor.

Buna göre haneye giren toplam gelirin, en düşük emekli maaşı olarak belirtilen 23 bin 552 TL'nin altında olması şartı üzerinde çalışılıyor. Geliri bu tutarın üzerinde bulunan hanelerin destek kapsamına alınması öngörülmüyor.

Emeklilerin de sistemden yararlanabilmesi planlanıyor. Yaşlılar, sürekli hastalığı bulunanlar ve bakıma ihtiyaç duyan kişilerin koşulları da değerlendirmeye alınacak.

Hanelerin ekonomik durumunun belirlenmesinde Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarının mevcut kayıtlarından yararlanılması hedefleniyor. SGK ve maaş bilgileri, Gelir İdaresi Başkanlığı verileri, banka hesap hareketleri ve tapu kayıtları incelemede kullanılabilecek.

Ailenin kira ödeyip ödemediği, çocuk sayısı, tek başına yaşama durumu ve sürekli bakım ihtiyacı da yardım miktarını etkileyebilecek.

Kira, gıda ve enerji yardımları nasıl verilecek?

Yeni destek modelinde ailelerin yaşadığı bölgenin koşulları da dikkate alınacak. Kira gideri yüksek olan hanelere barınma yardımı, kış aylarında ısınma masrafı artan ailelere ise enerji desteği verilmesi planlanıyor.

Taslakta Erzurum, Sivas, Ardahan ve Kars gibi soğuk iller, doğal gaz ve enerji yardımına ilişkin örnekler arasında gösteriliyor. Ancak bu iller için kesinleşmiş ayrı bir ödeme tutarı bulunmuyor.

Kira yardımı, gıda desteği, elektrik ve doğal gaz giderleri, yakacak yardımı, çocuk desteği ve abonelik faturalarına yönelik ödemeler sistemde değerlendirilen yardım kalemleri arasında yer alıyor.

Bir hanenin ihtiyaç durumuna göre birden fazla destekten yararlanabilmesi öngörülüyor. Bununla birlikte toplam yardımın belirlenen üst sınırı aşmaması planlanıyor. Kesin ödeme miktarları henüz açıklanmadı.

Başvurular ne zaman başlayacak?

Vatandaşlık maaşına başvuruların merkezi bir sistem üzerinden alınması planlanıyor. e-Devlet ve Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları, başvuru yapılabilecek kanallar arasında değerlendiriliyor.

Başvuru ekranının açılacağı tarih ve vatandaşlardan istenecek belgeler ise henüz kesinleşmedi.

Taslak uygulama takvimine göre pilot illerin Aralık 2026'ya kadar belirlenmesi, ilk ödemelerin 2027 yılının ilk çeyreğinde başlatılması hedefleniyor. Pilot uygulamanın sonuçlarının değerlendirilmesinin ardından sistemin 2027 yılı içerisinde ülke geneline yaygınlaştırılması planlanıyor.

Destek alan hanelerin gelir durumunun her ay kontrol edilmesi de taslakta yer alıyor. Geliri artan ve belirlenen koşulları karşılamayan ailelerin yardım kapsamından çıkarılması öngörülüyor.

Vatandaşlık maaşı kartı hazırlanması da gündemde. Bu kartla yardımların bir bölümünün nakit çekilebilmesi, gıda ve temizlik gibi temel ihtiyaçların ise indirimli karşılanabilmesi planlanıyor.

Mevcut sosyal yardım sisteminde 67 ayrı yardım kalemi bulunuyor. Haberde aktarılan verilere göre 2026 yılı sosyal yardımları için 917 milyar TL ayrılırken, bunun 388 milyar TL'lik bölümünün Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı aracılığıyla vatandaşlara ulaştırılması öngörülüyor.

GETAD'ın hayata geçirilmesi için yasal düzenleme yapılması da planlar arasında. Başvuru koşulları, ödeme tutarları ve uygulamanın kesin başlangıç tarihi, hazırlık ve mevzuat sürecinin tamamlanmasının ardından netleşecek.