'Tablet nesli' kitapla tanışmadan okula başlıyor!

İngiltere’de yapılan güncel bir araştırma, dijitalleşmenin çocukların okuma alışkanlıklarını kökten değiştirdiğini ortaya koydu. “Tablet nesli” olarak adlandırılan çocukların, kitap sayfalarını çevirmek yerine ekran alışkanlığıyla “kaydırma” hareketi yapmaya çalıştığı belirlendi.

2024 yılında Kindred Squared tarafından gerçekleştirilen “Okula Hazır Olma” araştırmasına göre, her üç çocuktan biri okula başladığında bir kitabı nasıl kullanacağını bilmiyor. Öğretmenler, çocukların fiziksel kitapla bağ kurmakta zorlandığını ve ekran alışkanlıklarının bu süreci etkilediğini ifade ediyor.

Bu Habere de Bak

Çocuklarda tablet kullanımına sınır konulmalı

Üsküdar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Çocuk Gelişimi Bölümü’nden Öğr. Gör. Elif Konar Özkan, çocukların dikkat süresindeki değişime dikkat çekerek şunları söyledi:

“Artık zihnin, belleğin ve sinir sisteminin kullanım şekli değişmeye başlamıştır. ‘Tablet nesli’ diye adlandırılan çocukların dikkat sürelerinde ve okuma alışkanlıklarında ciddi değişimler görülüyor. Hızlı tempolu dijital içerikler, çocukların derin odaklanma becerisini zayıflatıyor.”

Özkan, dijital içeriklerin anlık ödül mekanizması oluşturduğunu belirterek, kitap okumanın ise sabır ve zihinsel çaba gerektirdiğini vurguladı.

Günümüzde kitap okuma alışkanlığı kazanmanın daha güç hale geldiğini ifade eden Özkan, sürecin yalnızca okumaktan ibaret olmadığını dile getirdi:

“Kitap okumak; odaklanmayı, anlamayı, yorumlamayı ve zihinsel çabayı gerektirir. Dijital ortamlara alışan çocuklar için bu süreç yavaş ve zorlayıcı gelebiliyor. Bu durum, metnin derinliğini kavramayı da zorlaştırıyor.”

Ekranlar ‘dijital bakıcı’ haline gelmemeli

Ailelerin rolüne dikkat çeken Özkan, ekran kullanımının kontrolsüz hale gelmemesi gerektiğini belirterek şu ifadeleri kullandı:

“Çocuklar, kitap okuyan yetişkinleri görmeli ve bunu deneyimlemelidir. Ekranlar hiçbir zaman çocuğun hayatında ‘dijital bakıcı’ gibi kullanılmamalı. Zor anlarda ekranı bir emzik gibi kullanmak, çocuğun hayal kurma ve problem çözme becerilerini zayıflatır.”

Kitapla erken yaşta tanışmak büyük önem taşıyor

Çocukların kitapla erken yaşta tanışmasının gelişim açısından önemli olduğunu vurgulayan Özkan, basit etkileşimlerin bile güçlü bir temel oluşturduğunu ifade etti:

“Bir çocuğun yetişkinle birlikte kitap incelemesi, sayfa çevirmesi ve resimler üzerine konuşması bile dikkat gelişimini destekler. Ninniler, masallar ve tekerlemeler de bu sürecin önemli bir parçasıdır.”

Teknoloji yasak değil, dengeli kullanılmalı

Dijital dünyanın tamamen dışlanmasının mümkün olmadığını belirten Özkan, önemli olanın denge olduğunu söyleyerek, “Teknolojiyi tamamen hayat dışına çıkarmak mümkün değil. Ancak özellikle ilk yıllarda ekran kullanımını sınırlamak ve çocuğu gerçek yaşam deneyimleriyle desteklemek gerekiyor. Doğru denge kurulduğunda çocuk hem dijitali hem kitabı sağlıklı şekilde hayatına dahil edebilir” ifadelerini kullandı.

Yanlış kitap seçimi ilgiyi azaltabilir

Çocuklara uygun kitap seçiminin önemine de değinen Özkan, ilgi ve yaş düzeyine uygun eserlerin tercih edilmesi gerektiğini belirterek, “Çocuğun ilgisini çeken ve yaşına uygun kitaplarla buluşması, okuma alışkanlığını güçlendirir” dedi.

Özkan, çocukların kitapla kurduğu bağın güçlenmesi için aile, okul ve çevrenin birlikte hareket etmesi gerektiğine dikkat çekerek, dijital çağda büyüyen çocukların kitapla bağını koparmamak için erken yaşta doğru alışkanlıkların kazandırılması gerektiği vurguladı.