Sigara bırakma hatları ve destek merkezleri nasıl çalışıyor?
Yeşilay Bilim Kurulu Üyesi ve Sakarya Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Dr. Abdullah Uçar, Türkiye'de artan tütün kullanımına ilişkin çarpıcı değerlendirmelerde bulundu.
Dünya genelinde hastalık yükü hesaplamalarında özellikle son 30 yılda ruh sağlığı sorunlarının yükseldiğini belirten Uçar, bu artışta bağımlılıkların önemli payı olduğunu söyledi. Bağımlılıkların kimyasal ve davranışsal olmak üzere iki ana başlıkta incelendiğini aktaran Uçar, tütün, alkol ve uyuşturucu maddelerin kimyasal bağımlılık; kumar, alışveriş ve yeme bozukluklarının ise davranışsal bağımlılık kapsamında değerlendirildiğini ifade etti. Yeşilay’ın her iki alanda da kapsamlı çalışmalar yürüttüğünü kaydetti.
OECD’nin 2025 yılında yayımladığı “Health at a Glance 2025” raporuna atıfta bulunan Uçar, Türkiye’nin 15 yaş üstü nüfusta günlük sigara tüketim oranında OECD ülkeleri arasında ilk sırada yer aldığını belirtti. Erkeklerin yüzde 46’sının, kadınların yüzde 23’ünün sigara içtiğini söyleyen Uçar, toplum genelinde bu oranın yüzde 35 seviyesinde olduğunu ifade etti.
Bu verilerin ciddi bir sağlık tehdidine işaret ettiğini dile getiren Uçar, “Bu tablo, önümüzdeki 10-15 yıl içinde yalnızca kanser değil; kalp-damar hastalıkları, KOAH ve astım gibi kronik rahatsızlıklarda da büyük artış anlamına geliyor” değerlendirmesinde bulundu.
Elektronik sigara ve ısıtılmış tütün ürünlerinin de masum olmadığını vurgulayan Uçar, tütün endüstrisinin yeni nesil ürünlerle pazar stratejisini değiştirdiğine dikkat çekti. Bu ürünlerin uzun vadeli etkilerinin henüz tam olarak ortaya konulmadığını belirten Uçar, erken dönem araştırmaların kanserojen maddeler içerdiğini gösterdiğini söyledi.
Yaklaşık 80 ülkede elektronik sigara ve benzeri ürünlere yönelik yasal düzenlemeler bulunduğunu, ancak dünya genelinde hâlâ büyük bir pazarın oluştuğunu ifade eden Uçar, “Toplum, ‘Bu ürünler daha az zararlı’ algısına karşı dikkatli olmalı. 10-15 yıl sonra benzer sağlık sonuçlarıyla karşılaşma ihtimalimiz var” dedi.
Dizi, film ve sosyal medya içeriklerinde alkol, sigara ve kumar gibi unsurların özendirici şekilde sunulmasının da risk oluşturduğunu belirten Uçar, tütünle mücadelede yürütülen kamu çalışmalarının bu tür içeriklerle sekteye uğrayabileceğini söyledi.
Bağımlılıkla mücadelede en etkili stratejinin uzak durmak olduğunu vurgulayan Uçar, sigarayı bırakmak isteyenlerin ücretsiz “Alo 171” hattından destek alabileceklerini, ayrıca ilgili tedavi ve danışmanlık merkezlerinin hizmet verdiğini sözlerine ekledi.
