Orta Doğu krizi petrol ve borsaları nasıl etkiledi?

Orta Doğu’da tansiyonun hızla yükselmesi, küresel finans piyasalarında sert hareketlere neden oldu. İsrail ve ABD’nin 28 Şubat’ta İran’a yönelik başlattığı askeri operasyon, Tahran yönetiminin bölgedeki ABD üsleri ve İsrail hedeflerine karşılık vermesiyle daha geniş bir çatışma riskini gündeme taşıdı. Katar, Birleşik Arap Emirlikleri ve Bahreyn’deki bazı hedeflerin vurulması, gerilimin bölgesel sınırları aşabileceğine yönelik endişeleri artırdı.

ABD Başkanı Donald Trump, operasyonların öngörülenden daha uzun sürebileceğini belirtirken, İran cephesinden gelen Hürmüz Boğazı’nı kapatma açıklaması piyasalarda şok etkisi yarattı. Küresel petrol ticaretinin önemli bir bölümünün geçtiği boğazın geçişlere kapatılması, enerji arzında kesinti ihtimalini gündeme taşıdı. Bu gelişme petrol fiyatlarını yukarı iterken, enerji ve savunma hisselerine alım getirdi.

New York borsası haftaya sert düşüşle başladı. Gün içinde dalgalı seyir izleyen endeksler kapanışta karışık bir görünüm sergiledi. Dow Jones yüzde 0,15 gerilerken, S&P 500 sınırlı yükseldi, Nasdaq ise günü artıda tamamladı. Piyasalarda “korku endeksi” olarak bilinen VIX, gün içinde son üç ayın zirvesini gördü. Yatırımcıların güvenli liman arayışının güçlendiği gözlendi.

Jeopolitik risklerin en fazla etkilediği sektörlerin başında hava yolu şirketleri geldi. ABD’de Delta, United Airlines ve American Airlines hisseleri değer kaybetti. Savunma sanayii tarafında ise güçlü yükselişler dikkat çekti. Lockheed Martin, RTX, Northrop Grumman ve Kratos Defense & Security Solutions hisselerinde artış görüldü. Enerji devleri Exxon Mobil, Chevron, ConocoPhillips ve Occidental Petroleum da petrol fiyatlarındaki ivmeden destek buldu.

Avrupa piyasalarında ise satış baskısı daha belirgin hissedildi. Stoxx Europe 600 endeksi günü yüzde 1,65 kayıpla tamamlarken, Almanya DAX 40, Fransa CAC 40 ve İtalya FTSE MIB endekslerinde yüzde 2’ye yaklaşan düşüşler yaşandı. Seyahat ve turizm hisseleri en sert kaybı yaşayan sektör oldu. TUI hisseleri yaklaşık yüzde 10 gerilerken, Lufthansa hisseleri de önemli ölçüde düştü. Bölgedeki uçuş iptalleri ve artan yakıt maliyetleri yatırımcıları temkinli pozisyona itti.

Savunma sanayii hisselerinde ise karışık bir tablo oluştu. BAE Systems ve Leonardo hisseleri yükselirken, Rheinmetall gün içi kazançlarını geri verdi. Denizcilik ve lojistik şirketleri ise navlun fiyatlarındaki artış beklentisiyle değer kazandı. Hapag-Lloyd ve Maersk hisselerinde güçlü yükselişler görüldü. Hürmüz Boğazı’ndaki risklerin küresel ticaret zincirini zorlayabileceği değerlendiriliyor.

Türkiye tarafında da satış baskısı dikkat çekti. Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi günü yüzde 2,71 kayıpla tamamladı. Bankacılık endeksi en fazla gerileyen sektör olurken, ulaştırma ve turizm hisselerinde yüzde 5’in üzerinde düşüşler yaşandı. Türk Hava Yolları, Pegasus ve Çelebi Hava Servisi hisseleri değer kaybetti. Bankacılık tarafında İş Bankası, Akbank, Garanti BBVA ve Yapı Kredi hisselerinde sert satışlar görüldü.

Buna karşılık savunma ve enerji hisseleri pozitif ayrıştı. ASELSAN ve Altınay Savunma hisseleri yükselirken, Petkim ve Tüpraş da enerji fiyatlarındaki artıştan destek buldu. Küresel risk iştahındaki dalgalanma, Borsa İstanbul’da sektör bazlı ayrışmayı daha belirgin hale getirdi.