Kuyumcular döviz alabilir mi? Bakanlıktan net uyarı

Hazine ve Maliye Bakanlığı, kayıt dışı ekonomiyle mücadele kapsamında lisanssız döviz alım satımı yapan işletmelere karşı denetimlerini yoğunlaştırdı. Özellikle turizm bölgeleri ile büyükşehirlerde faaliyet gösteren ve yasal yetkisi olmadan döviz alım satımı yaptığı belirlenen iş yerleri mercek altına alındı.

Mevzuata göre yalnızca bankalar, PTT ve Bakanlık tarafından lisans verilen yetkili müesseseler döviz alım satımı yapabiliyor. Ancak kamuoyunda sıkça karşılaşılan uygulamanın aksine kuyumcular, ödeme kuruluşlarının temsilcileri ve benzeri işletmelerin döviz alım satım yetkisi bulunmuyor. Bu kapsamda yapılan denetimlerde, lisanssız faaliyet gösterdiği tespit edilen işletmelere ağır yaptırımlar uygulanıyor.

2018 yılında Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanun’da yapılan düzenlemeler doğrultusunda, yetkisiz döviz ticareti yapan iş yerlerinin faaliyetleri geçici ya da kalıcı olarak durduruluyor. Ayrıca söz konusu işletmeler hakkında cumhuriyet başsavcılıklarına bildirimde bulunularak idari para cezası süreci başlatılıyor.

Bakanlık verilerine göre 2018’den bu yana toplam 859 iş yerinin faaliyetleri durduruldu. Bu işletmelerin büyük bölümünün ticaret ve turizmin yoğun olduğu şehirlerde bulunduğu tespit edildi. Aynı dönemde yaklaşık 280 milyon lira tutarında idari para cezası için başsavcılıklara bildirim yapıldı. Sadece 2025 yılı içerisinde 147 iş yerinin faaliyeti durdurulurken, yaklaşık 108 milyon lira idari para cezası süreci başlatıldı.

Her yıl yeniden değerleme oranına göre güncellenen idari para cezalarının 2026 yılı için alt sınırı 719 bin 30 lira, üst sınırı ise 3 milyon 595 bin 198 lira olarak belirlendi. Bu rakamlar, yetkisiz döviz alım satımı yapan işletmeler için ciddi mali risk anlamına geliyor.

Vatandaşların ihbar mekanizmasına daha hızlı erişebilmesi için e-Devlet kapısında “Yetkisiz Döviz Alım Satım İhbar Başvurusu” bölümü hizmete açıldı. Ayrıca CİMER ve diğer resmi kanallar üzerinden yapılan başvurular da değerlendirmeye alınıyor. Böylece hem sahadaki hem de dijital mecralardaki denetim süreçleri güçlendirilmiş oldu.

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, kayıt dışı ekonomiyle mücadelenin kararlılıkla sürdürüleceğini belirterek, risk bazlı analizlerle hareket edildiğini vurguladı. Nüfus yoğunluğu, ticaret hacmi, turizm potansiyeli, geçmiş yaptırımlar ve sektörel risk kayıtları gibi kriterler dikkate alınarak hazırlanan Yetkisiz Faaliyetle Mücadele Eylem Planı kapsamında denetimler artırılacak.

Önümüzdeki dönemde özellikle büyükşehirler ve turizm merkezlerinde lisanssız döviz alım satımı yapan işletmelere yönelik planlı ve risk odaklı denetimlerin daha da sıklaşması bekleniyor. Bakanlık, hem sahada hem de dijital platformlarda yürütülen ön araştırmalarla kayıt dışı faaliyetlerin önüne geçmeyi hedefliyor.