1001 Kilise Şehri Ani: Kars'taki Dünya Mirası Hakkında Bilinmesi Gerekenler
Kars'ta Arpaçay kıyısındaki Ani Ören Yeri, 2016'da UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne girdi. '1001 kilise şehri' ve '40 kapılı şehir' olarak da anılan Ani'nin geçmişi Demir Çağı'na uzanıyor.
Haberin Özeti
- • Ani, Kars'ın güneydoğusunda Arpaçay kıyısında bulunan bir ören yeridir. Geçmişi Erken Demir Çağı'na (MÖ 1200-1000) uzanır. 961-1045 yılları arasında Bagratlı Ermeni krallığının başkentiydi; 1064'te Selçuklu Sultanı Alparslan tarafından alındı. 2012'de UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'ne girdi, 2016'da Dünya Mirası olarak tescil edildi. '1001 kilise şehri' ve '40 kapılı şehir' olarak da anılır. Ayakta kalan önemli yapılar arasında şehir surları, Ani Katedrali, Tigran Honents Kilisesi ve Menuçehr Camii bulunur. Ani Katedrali, Ayasofya'nın kubbesini onaran mimar Trdat tarafından 989'da inşa edilmiştir.
Kars'ın güneydoğusunda, Türkiye-Ermenistan sınırını çizen Arpaçay kıyısında kurulan Ani, Anadolu'nun en etkileyici ören yerlerinden biri. "1001 kilise şehri" ve "40 kapılı şehir" olarak da anılan antik kent, 2016'dan bu yana UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer alıyor.
Geçmişi 3 bin yılı aşıyor
Ani'nin tarihi Erken Demir Çağı'na, yani MÖ 1200-1000 yıllarına uzanıyor. Bölge önce Nairi ve Urartuların, ardından Ermenilerin hâkimiyetine girdi. Kent, 961-1045 yılları arasında Bagratlı (Bagratuni) hanedanından Ermeni krallarının başkentiydi. En parlak dönemini 10. yüzyılın sonu ile 11. yüzyılın başında yaşayan kentin nüfusunun bu dönemde 100 bini aştığı rivayet ediliyor. 
1064'te Alparslan tarafından alındı
1045'te Bizanslıların Ani'yi ele geçirmesiyle savunmasız kalan kent, 1064'te Selçuklu Sultanı Alparslan'a teslim oldu. Ani, bu nedenle Ermeni mimarisinin yanı sıra 11. ve 12. yüzyıla ait İslam mimarisi eserlerine de ev sahipliği yapıyor.
Ayakta kalan yapılar
Bugün şehir surları, 8 kadar kilise ve bir cami Ani'de hâlâ ayakta duran en önemli eserler arasında. Öne çıkan yapılar şöyle:
- Ani Katedrali: 989 yılında, İstanbul'daki Ayasofya'nın kubbesini onaran mimar Trdat tarafından inşa edildi.
- Tigran Honents Kilisesi: 1215'te onarılan kilise zengin fresklerle bezeli.
- Abughamrents Kilisesi: 1020 tarihli yapı, sonradan Selçuklu mimarisinde sık görülecek özellikler taşıyor.
- Menuçehr Camii: Ani'deki İslam dönemi yapılarının en bilinenlerinden.
- Kızlar Manastırı: Arkeolojik alanın dışındaki sarp bir tepenin üzerinde yer alıyor.
Bir de yeraltı şehri var
Ani'nin, ilk keşfi 1880'lere uzanan bir yeraltı şehri de bulunuyor. Kentin bu yönü, ören yerini ziyaret edenlerin en çok merak ettiği konular arasında.
2016'da Dünya Mirası oldu
Ani, 2012'de UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'ne alındı, 2016'da ise Dünya Mirası olarak tescillendi. Kars'a gelen ziyaretçilerin rotasında ilk sıralarda yer alan ören yeri, kış aylarında karla kaplanan surlarıyla da ayrı bir güzellik sunuyor.
Görseller: Wikimedia Commons (Ani Harabeleri: Engin Tavlı, CC BY-SA 4.0; Ani'de bir kilise kalıntısı: Panegyrics of Granovetter, CC BY-SA 2.0; Ani'deki Menuçehr Camii: Francesco Bini, CC BY-SA 4.0)
Bakmadan Geçme
