Cebinizden geçen paranın arkasındaki saray: İshak Paşa Sarayı 100 liranın üzerindeydi
2005-2009 yılları arasında tedavülde olan 100 Yeni Türk Lirası'nın arka yüzünde Doğubayazıt'taki İshak Paşa Sarayı yer alıyordu. Milyonlarca kişinin cüzdanında taşıdığı sarayın hikâyesi.
Ağrı'nın simgelerinden İshak Paşa Sarayı, yalnızca Doğubayazıt'ın tepelerinde değil, bir dönem milyonlarca kişinin cüzdanında da yer aldı. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın 2005'te tedavüle çıkardığı 100 Yeni Türk Lirası banknotunun arka yüzünde, Ağrı Dağı eteklerindeki bu eşsiz yapının görseli bulunuyordu.
Altı sıfırın atıldığı yılın parası
Türkiye, 1 Ocak 2005'te paradan altı sıfır atarak Yeni Türk Lirası'na geçti. Bu dönüşümle birlikte basılan 8. emisyon grubu banknotların ön yüzünde Atatürk portresi, arka yüzlerinde ise farklı yapı ve görseller yer aldı.
En yüksek küpür olan 100 YTL'nin arka yüzü için seçilen yapı, Doğubayazıt'taki İshak Paşa Sarayı oldu. Banknotun üzerinde sarayın adıyla birlikte "Doğubayazıt" yazısı da yer alıyordu. Böylece Ağrı'nın bu tarihi mirası, ülkenin dört bir yanında elden ele dolaştı.
Tedavülden kalktı ama hafızalardan silinmedi
2009'da 9. emisyon grubu banknotların tedavüle girmesinin ardından 8. emisyon banknotlar 2010 başında tedavülden kaldırıldı. Merkez Bankası'nın uygulamasına göre bu paralar belirli bir süre bankalarda, sonrasında ise uzun yıllar boyunca Merkez Bankası'nda değiştirilebildi. Değiştirme süresi 2019'un son gününde sona erdi.
Bugün bu banknotlar koleksiyoncuların ilgisini çeken parçalar arasında yer alıyor. Pek çok kişi ise İshak Paşa Sarayı'nı ilk kez bu banknotun üzerinde gördüğünü söylüyor.
Üç kuşakta tamamlanan saray
Paranın arkasındaki saray, kendi başına da sıra dışı bir hikâyeye sahip. Sarayın yapımına 1685'te Bayezid Sancak Beyi Çolak Abdi Paşa döneminde başlandı. İnşaat oğlu İshak Paşa ile sürdü ve torunu Mehmed Paşa döneminde tamamlandı. Yaklaşık bir asra yayılan bu süreç, yapıda Osmanlı, Selçuklu ve İran mimarisinden izlerin bir araya gelmesini sağladı. 
İshak Paşa Sarayı, 2000 yılında UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'ne alındı. Ağrı Dağı'nın karşısında, kayalık bir yamaca kurulu saray; harem, selamlık, cami, mutfak ve hamam gibi bölümleriyle bugün de bölgenin en çok ziyaret edilen yapıları arasında bulunuyor.
Bir sonraki ziyaretinizde hatırlayın
Doğubayazıt'a yolunuz düşer de sarayın taçkapısının önünde durursanız, karşınızdaki yapının bir dönem Türkiye'nin en büyük banknotunun üzerinde yer aldığını hatırlayın. Belki de evdeki eski para koleksiyonlarında hâlâ o 100 YTL'lik banknotlardan biri duruyordur.
Kapak görseli: W. Bulach / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
Bakmadan Geçme
