İnsanlığın en eski sayı düzeni Mezopotamya'da bulundu
Bilim insanları, yaklaşık 8 bin yıl öncesine ait çömlekler üzerindeki çiçek motiflerinin, insanlık tarihinin bilinen en eski matematiksel düşünce örneklerini barındırdığını ortaya koydu.
İsrail’deki Hebrew Üniversitesi’nden araştırmacılar, Kuzey Mezopotamya’da Milattan Önce 6200-5500 yılları arasına tarihlenen Halaf kültürüne ait 375 çömlek parçasını mercek altına aldı. Yapılan incelemeler, bu çömleklerin yalnızca estetik değil, aynı zamanda sistemli bir düşünce yapısını yansıttığını gösterdi.
Araştırmada, çömleklerin üzerinde yer alan çiçek motiflerinin 4, 8, 16, 32 ve 64 yapraktan oluşan düzenli desenler içerdiği belirlendi. Bu sayıların rastlantısal olmadığı, her birinin geometrik bir dizilim ve simetri prensibine dayandığı tespit edildi. Bilim insanları, desenlerin bir dairenin eşit parçalara bölünmesi ve her aşamada iki katına çıkan bir düzenle oluşturulduğunu ortaya koydu.
Bu sistemin, bilinçli bir matematiksel kavrayışın varlığına işaret ettiği vurgulandı. Araştırmacılar, söz konusu sayı düzeninin bilinen en eski yazılı matematik sistemlerinden binlerce yıl öncesine ait olduğuna dikkat çekti. Bugüne kadar en erken matematiksel sistemlerin MÖ 3000’li yıllarda Sümerler tarafından geliştirildiği ve 60 tabanlı sayı sistemine dayandığı kabul ediliyordu.
Ancak Halaf kültüründe gözlemlenen bu düzenin, ne Sümer matematiğiyle ne de bilinen başka bir sayı sistemiyle örtüşmediği belirtildi. Bu durumun, matematiksel düşüncenin sanılandan çok daha erken bir dönemde, yazıdan bağımsız ve daha temel ama sistematik bir biçimde geliştiğini gösterdiği ifade edildi.
Araştırmacılar, bulguların insan zihninin soyut düşünme kapasitesinin kökenlerine dair önemli ipuçları sunduğunu ve matematiğin, günlük yaşamın bir parçası olarak sanatsal üretimle iç içe gelişmiş olabileceğini değerlendirdi. Çalışmanın ayrıntıları, Journal of World Prehistory dergisinde yayımlandı.
Bakmadan Geçme
