Hürmüz Boğazı krizi enerji piyasalarını nasıl etkiler?
Hürmüz Boğazı'nda gemi trafiğinin durması ve Katar'daki LNG tesisinde üretimin askıya alınması sonrası Avrupa'da doğal gaz fiyatları yüzde 100'ü aşan artış kaydetti.
Orta Doğu’da artan gerilim, küresel enerji piyasalarında sert dalgalanmalara yol açtı. Küresel LNG ticaretinin yaklaşık yüzde 20’sinin gerçekleştiği Hürmüz Boğazı’nda ticari gemi geçişlerinin durması ve Katar’ın Ras Laffan Sanayi Şehri’ndeki LNG tesisinde üretimin askıya alınması, Avrupa doğal gaz fiyatlarında tarihi bir yükselişi tetikledi.
Avrupa’nın referans doğal gaz piyasası olarak kabul edilen Hollanda merkezli TTF’de (Title Transfer Facility) nisan vadeli kontratlarda megavatsaat başı gaz fiyatı 65,5 avroya kadar çıktı. Saldırılar öncesinde 27 Şubat’ta 31,95 avro seviyesinde kapanan fiyatlar böylece yüzde 100’ü aşan artış gösterdi. Günlük bazda yükseliş oranı ise yüzde 47’ye ulaştı.
Krizin merkezinde yer alan Katar, dünyanın en büyük LNG ihracatçılarından biri konumunda bulunuyor. İran’dan fırlatılan bir insansız hava aracının Katar’ın Ras Laffan Sanayi Şehri’ndeki LNG üretim tesisini hedef almasının ardından üretim durduruldu. Ayrıca Mesaieed tesisinin de eş zamanlı devre dışı kalması, küresel gaz arzı açısından ciddi bir şok etkisi yarattı. Uzmanlara göre bu gelişme, 2022’de başlayan Rusya-Ukrayna Savaşı’ndan bu yana doğal gaz piyasasında yaşanan en büyük arz krizlerinden biri olabilir.
Hürmüz Boğazı’nın kapanması ise yalnızca LNG değil, petrol piyasasını da etkiledi. Petrol fiyatları Orta Doğu’daki çatışmaların etkisiyle yüzde 6 yükseldi. Katar’ın LNG ihracatının büyük bölümünün bu stratejik boğaz üzerinden yapılması, Avrupa başta olmak üzere Asya piyasalarında da arz endişelerini artırdı.
QatarEnergy’nin mücbir sebep ilan etmesi, uzun vadeli kontratlara sahip alıcıları da zor durumda bıraktı. Bu durum, şirketleri spot LNG piyasasına yönelmeye mecbur bırakabilir. Ancak spot piyasada artan talep, fiyatların daha da yükselmesine yol açabilir. Avrupa ile Asya arasında ABD ve Avustralya kaynaklı LNG sevkiyatları için rekabetin kızışması bekleniyor.
Rusya’dan gaz alımını azaltma veya durdurma yönünde politika izleyen Avrupa Birliği ülkeleri için tablo daha da karmaşık hale geldi. AB ülkelerinde doğal gaz depolarının doluluk oranı geçen yılın aynı dönemine kıyasla daha düşük seviyede ve yüzde 30 civarında seyrediyor. Bu durum, enerji güvenliği açısından riskleri artırıyor.
