Bir zamanlar Doğubayazıt'tan binlerce gezgin geçti: Efsanevi 'Hippi Yolu'nun hikâyesi

Bugün tırların ve yolcu otobüslerinin geçtiği Doğubayazıt yolu, yarım asır önce dünyanın dört bir yanından gelen genç gezginlerin efsanevi rotasının bir parçasıydı. Batı'da "Hippie Trail" yani "Hippi Yolu" olarak anılan bu güzergâh, Avrupa'yı karayoluyla Hindistan ve Nepal'e bağlıyordu ve İran'a açılan son Türkiye durağı Ağrı'ydı.

Londra'dan Katmandu'ya karayoluyla

1950'lerin ortasından 1970'lerin sonuna kadar uzanan dönemde, çoğu Batı Avrupa ve Kuzey Amerika'dan gelen binlerce genç, mümkün olan en ucuz yollarla Asya'ya doğru yola çıktı. Kimi otostopla, kimi eski minibüslerle, kimi de günlerce süren otobüs yolculuklarıyla İstanbul'a ulaştı. Rotanın ilk buluşma noktası olarak İstanbul'daki bir muhallebici dükkânı biliniyordu.

İstanbul'dan sonra yol Anadolu'yu boydan boya geçerek Erzurum'a, oradan da Doğubayazıt'a uzanıyordu. Gezginler buradan İran sınırını geçip Tebriz ve Tahran'a, ardından Afganistan, Pakistan, Hindistan ve Nepal'e ilerliyordu.

Ağrı Dağı'nın eteğindeki son mola

Seyahat rehberleri, Türkiye-İran sınırının Ağrı Dağı'nın hemen eteklerinde bulunduğunu not ediyordu. Birçok gezgin için Doğubayazıt, karlı zirvesiyle Ağrı Dağı'nı ve İshak Paşa Sarayı'nı ilk kez gördüğü, sınırı geçmeden önce dinlendiği bir duraktı. Gezginlerin anılarında Gürbulak-Bazargan sınır kapısına giden yolun manzarası sıkça anlatılıyor.

Ünlü bir seyahat rehberi bu yolda doğdu

Hippi Yolu, bugün de kullanılan bazı seyahat kültürlerinin ortaya çıkmasına da zemin hazırladı. Dünyanın en bilinen seyahat rehberi serilerinden Lonely Planet'in hikâyesi, kurucularının 1970'lerin başında bu rota üzerinden Asya'yı karayoluyla geçmesiyle başladı. Rotayı anlatan seyahat kitapları ve rehberler o yıllarda elden ele dolaştı.

1979'da yol kapandı

Hippi Yolu'ndaki hareketlilik 1970'lerin ortasında zirveye ulaştı. Ancak 1979'da İran'daki devrim ve aynı yıl Afganistan'da başlayan savaş, Batılı gezginlerin bu rotayı kullanmasını büyük ölçüde imkânsız hâle getirdi. Böylece iki on yıl boyunca süren bu efsanevi yolculuk dönemi sona erdi.

Bugün yol başka bir hikâye anlatıyor

Bugün Doğubayazıt'tan geçen yol, Türkiye'nin İran'a açılan en önemli ticaret kapılarından biri olan Gürbulak'a uzanıyor. Hippi Yolu'nun izleri ise eski fotoğraflarda, seyahat kitaplarında ve yarım asır önce bu yollardan geçen gezginlerin anılarında yaşamaya devam ediyor. Ağrı Dağı ise o yıllarda olduğu gibi, yolun her kıvrımında manzaranın en büyük parçası olmayı sürdürüyor.

Kapak görseli: Herbert Frank / Wikimedia Commons, CC BY 2.0