Çocuğunuz gece horluyorsa dikkat! Büyük bademcikler uyku apnesine yol açabilir

Çocuklarda sık görülen bademcik enfeksiyonları, özellikle yüksek ateş, boğaz ağrısı ve yutma güçlüğüyle kendini gösterebiliyor. Bazı çocuklarda ise bademciklerin aşırı büyümesi, gece horlamasına ve uyku sırasında solunum problemlerine neden olabiliyor.

Kulak Burun Boğaz Hastalıkları Uzmanı Op. Dr. Deniz Özlem Topdağ, bademciklerin büyük olmasının veya çocuğun birkaç kez boğaz enfeksiyonu geçirmesinin tek başına ameliyat nedeni olmadığını belirtti. Topdağ, cerrahi kararın enfeksiyonların sıklığı, uyku kalitesi, solunum fonksiyonları ve çocuğun genel sağlık durumu dikkate alınarak verilmesi gerektiğini ifade etti.

Bu Habere de Bak

Yapay zeka, uyku apnesini evde teşhis edecek

Boğazın iki yanında bulunan bademcikler, bağışıklık sisteminin bir parçası olarak görev yapıyor. Özellikle erken çocukluk döneminde daha aktif olan bu dokular, bazı çocuklarda belirgin şekilde büyüyebiliyor.

Ancak büyük bademcikler her zaman sağlık sorunu oluşturmuyor. Çocuğun rahat nefes alması, beslenmesi ve enfeksiyon sıklığı, ameliyat kararında bademciklerin boyutundan daha belirleyici olabiliyor.

Bademcik enfeksiyonu kaç kez tekrarlarsa ameliyat gerekiyor?

Op. Dr. Deniz Özlem Topdağ'ın ele aldığı önemli konulardan biri, tekrarlayan boğaz enfeksiyonlarında ameliyatın hangi koşullarda gündeme geldiği.

Çocuklarda görülen boğaz enfeksiyonlarının önemli bir bölümü virüslerden kaynaklanıyor. Bu durumlarda antibiyotik tedavisi gerekmiyor. A grubu streptokok gibi bakterilerin neden olduğu enfeksiyonlarda ise doktor değerlendirmesiyle antibiyotik kullanılabiliyor.

Bademcik ameliyatının değerlendirilmesinde enfeksiyonların sıklığı için belirli klinik ölçütler bulunuyor.

Son bir yılda en az 7, son iki yılın her birinde en az 5 veya son üç yılın her birinde en az 3 uygun şekilde belgelenmiş boğaz enfeksiyonu atağı geçirilmesi, ameliyatın değerlendirilebildiği durumlar arasında yer alıyor.

Ancak bu sayıların karşılanması, mutlaka ameliyat yapılacağı anlamına gelmiyor.

Enfeksiyon sırasında yüksek ateş, boyundaki lenf bezlerinde hassas şişlik, bademciklerde iltihaplı görünüm veya A grubu streptokok enfeksiyonunun doğrulanması gibi bulgular da dikkate alınıyor.

Dr. Topdağ'ın değerlendirmesinde, tekrarlayan enfeksiyonların sağlık kayıtlarıyla belgelenmesi önem taşıyor. Bu nedenle ailelerin çocuklarının geçirdiği boğaz enfeksiyonlarının tarihlerini, muayene sonuçlarını ve uygulanan tedavileri takip etmesi gerekiyor.

Enfeksiyon sıklığı ameliyat ölçütlerinin altında kalan çocuklarda, başka bir risk bulunmadığında takip yaklaşımı tercih edilebiliyor.

Bununla birlikte PFAPA sendromu, birden fazla antibiyotiğe karşı alerji veya intolerans ve tekrarlayan bademcik çevresi apsesi gibi durumlar cerrahi değerlendirmeyi değiştirebiliyor.

Gece horlama ve nefes durmasına dikkat

Bademciklerin aşırı büyümesi, çocuklarda üst solunum yolunu daraltabiliyor. Geniz eti büyümesinin de eşlik ettiği durumlarda uyku sırasında nefes almak daha güç hale gelebiliyor.

Gece horlama, ağız açık uyuma, huzursuz uyku ve uyurken nefesin kısa süreli durması, solunum yolu tıkanıklığı açısından değerlendirilmesi gereken belirtiler arasında bulunuyor.

Obstrüktif uyku apnesi olarak adlandırılan rahatsızlıkta, uyku sırasında üst solunum yolu tekrarlayan biçimde daralıyor veya kapanıyor.

Bu durum çocuğun gece boyunca yeterince dinlenememesine neden olabiliyor. Bazı çocuklarda gündüz yorgunluğu, dikkat dağınıklığı, hareketlilik, davranış değişiklikleri ve okul başarısında düşüş görülebiliyor.

Op. Dr. Deniz Özlem Topdağ, özellikle uykuda nefes durması şüphesi bulunan çocuklarda ayrıntılı kulak burun boğaz değerlendirmesinin önemini vurguluyor.

Gerekli görülen durumlarda polisomnografi adı verilen uyku testiyle solunum bozukluğunun derecesi belirlenebiliyor.

Uyku apnesi tanısı doğrulanan ve bademcik büyümesine bağlı tıkanıklık bulunan çocuklarda bademcik ameliyatı, geniz eti ameliyatıyla birlikte planlanabiliyor.

Ancak cerrahi müdahale her çocukta uyku apnesini tamamen ortadan kaldırmayabiliyor. Özellikle obezite, bazı genetik sendromlar veya ek anatomik sorunları bulunan çocukların ameliyat sonrasında da takip edilmesi gerekebiliyor.

Yutma güçlüğü de bademciklerden kaynaklanabilir

Bademciklerin ileri derecede büyümesi, bazı çocuklarda yiyeceklerin yutulmasını zorlaştırabiliyor. Özellikle katı gıdaları tüketmekte güçlük yaşayan çocuklarda boğaz yapısının incelenmesi gerekiyor.

Yutma güçlüğünün farklı hastalıklardan da kaynaklanabilmesi nedeniyle şikâyetin doğrudan bademcik büyümesine bağlanmaması önem taşıyor.

Bademcik çevresinde apse oluşması da tıbbi değerlendirme gerektiren durumlardan biri.

Tek taraflı şiddetli boğaz ağrısı, ağzı açmakta zorlanma, yutma güçlüğü ve ses değişikliği gibi belirtilerle ortaya çıkabilen bademcik çevresi apsesi, uygun tedavi gerektiriyor. Tekrarlayan apse öyküsü bulunan çocuklarda ameliyat gündeme gelebiliyor.

Bademciklerin birbirinden farklı büyüklükte görünmesi de muayenede değerlendiriliyor. Ancak boyut farklılığı tek başına ciddi bir hastalık bulunduğunu göstermiyor.

Ameliyat sonrası iyileşme ne kadar sürüyor?

Tonsillektomi adı verilen bademcik ameliyatı, genel anestezi altında gerçekleştiriliyor. Bademcikler ağız içerisinden çıkarıldığı için boyunda dışarıdan görülen bir ameliyat kesisi oluşturulmuyor.

Çocuğun sağlık durumuna ve cerrahi gereksinimlerine göre farklı ameliyat teknikleri uygulanabiliyor. Bazı durumlarda bademcik dokusunun tamamı çıkarılırken, uygun hastalarda dokunun bir bölümünün korunduğu yöntemler de kullanılabiliyor.

Ameliyatın ardından boğaz ağrısı yaşanması beklenen bir durum. Ağrı bazı çocuklarda kulaklara da yansıyabiliyor.

İyileşme genellikle bir ila iki hafta içerisinde belirgin şekilde ilerliyor. Bu süreçte çocuğun yeterli sıvı tüketmesi ve doktorun önerdiği ağrı kontrolü planına uyulması gerekiyor.

Su içmekte zorlanma, idrar miktarında azalma ve belirgin halsizlik, sıvı kaybı açısından değerlendirilmesi gereken belirtiler arasında bulunuyor.

Ameliyat sonrasında ağızdan veya burundan taze kan gelmesi ise acil tıbbi değerlendirme gerektiriyor.

İyileşme döneminde ağız kokusu ve boğazda beyazımsı iyileşme dokusu görülebiliyor. Ancak yüksek ateş, sıvı alamama veya genel sağlık durumunda kötüleşme yaşanması halinde yeniden muayene gerekiyor.

Op. Dr. Deniz Özlem Topdağ, çocuklarda bademcik ameliyatı kararının yalnızca enfeksiyon sayısına ya da bademcik büyüklüğüne göre verilmemesi gerektiğini belirtiyor. Uyku sırasında solunumun etkilenmesi, beslenme sorunları, enfeksiyonların klinik özellikleri ve ameliyatın olası riskleri birlikte değerlendiriliyor.