Ağrı mı daha soğuk, Kars mı?
Ağrı ve Kars, Türkiye'nin en sert kış koşullarına sahip şehirleri arasında yer almaktadır. Her iki ilde de uzun ve zorlu kış mevsimi yaşanır, sıcaklıklar sıfırın çok altına düşebilir ve kar örtüsü aylarca yerde kalabilir.
Doğu Anadolu Bölgesi’nin en sert kış koşullarına sahip şehirlerinden ikisi Ağrı ve Kars’tır. Türkiye’de kış denildiğinde akla ilk gelen şehirler arasında yer alan bu iki il, uzun süren kış mevsimi, yoğun kar yağışı ve düşük sıcaklık değerleri ile bilinir. Ancak meteorolojik veriler, coğrafi özellikler ve günlük yaşam deneyimleri incelendiğinde sıkça sorulan bir soru ortaya çıkar: Ağrı mı daha soğuk, yoksa Kars mı? Bu sorunun yanıtı yalnızca ortalama sıcaklıklarla değil; rakım, iklim yapısı, rüzgâr, kar kalınlığı ve gece sıcaklıkları gibi birçok faktörle birlikte değerlendirilmelidir.
Coğrafi Konum ve Rakımın Etkisi
Ağrı ve Kars şehirlerinin iklimini belirleyen en önemli unsurlardan biri yüksek rakımdır. Yüksek rakım, atmosferin daha ince olması nedeniyle sıcaklığın daha düşük hissedilmesine neden olur.
Ağrı şehir merkezinin rakımı yaklaşık 1640 metre civarındadır. Ancak ilin bazı bölgelerinde rakım çok daha yüksektir. Özellikle Doğubayazıt ve Diyadin çevresi ile Ağrı Dağı eteklerinde rakım oldukça yüksektir.
Kars ise ortalama olarak 1760 metre rakıma sahiptir. Yani şehir merkezi olarak bakıldığında Kars’ın rakımı Ağrı’dan biraz daha yüksektir. Bu durum Kars’ın genel olarak daha serin ve rüzgârlı bir iklime sahip olmasına neden olur.
Ancak rakım tek başına sıcaklığı belirleyen bir unsur değildir. Coğrafi yapı ve hava hareketleri de sıcaklık üzerinde büyük etki oluşturur.
Kış Sıcaklıkları
Kış aylarında her iki şehir de Türkiye’nin en düşük sıcaklıklarının ölçüldüğü bölgeler arasında yer alır. Meteoroloji verilerine göre Aralık, Ocak ve Şubat aylarında sıcaklıklar çoğu zaman sıfırın çok altına düşer.
Ağrı’da kış aylarında ortalama sıcaklık -10 ile -20 derece arasında değişebilir. Ancak özellikle açık ve rüzgârsız gecelerde sıcaklık daha da düşebilir. Tarihi kayıtlara göre Ağrı’da bazı yıllarda sıcaklık -35 derecenin altına kadar inmiştir.
Kars’ta ise kış aylarında sıcaklık ortalamaları genellikle -15 ile -25 derece arasında değişmektedir. Özellikle Ocak ayında Kars’ta çok sert don olayları görülür. Kars’ta ölçülen en düşük sıcaklık değerlerinden bazıları -39 dereceye kadar ulaşmıştır.
Bu veriler değerlendirildiğinde en düşük sıcaklık rekorları açısından Kars genellikle daha soğuk değerlere ulaşabilmektedir.
Kar Yağışı ve Kar Kalınlığı
Soğukluk algısını belirleyen önemli faktörlerden biri de kar örtüsüdür. Kar yağışı hem sıcaklığın hissedilmesini hem de günlük yaşamı doğrudan etkiler.
Ağrı’da kış mevsimi genellikle Kasım ayında başlar ve Nisan ayına kadar devam edebilir. Kar yağışı bazı yıllarda oldukça yoğun olur ve kar kalınlığı şehir merkezinde bile 1 metreyi aşabilir.
Kars’ta ise kar yağışı daha uzun süre yerde kalır. Bunun en önemli nedeni sıcaklıkların daha uzun süre sıfırın altında kalmasıdır. Kars’ta kar örtüsü bazen 4-5 ay boyunca erimeden kalabilmektedir.
Bu nedenle karın yerde kalma süresi açısından Kars genellikle daha soğuk bir iklim yapısına sahiptir.
Rüzgâr Faktörü
Kars’ta soğuğun daha sert hissedilmesinin önemli nedenlerinden biri rüzgârdır. Kars geniş ovalarla çevrili olduğu için rüzgâr akımları daha güçlü hissedilir.
Bu durum hissedilen sıcaklığı daha da düşürür. Örneğin hava sıcaklığı -15 derece olsa bile rüzgâr nedeniyle hissedilen sıcaklık -25 dereceye kadar düşebilir.
Ağrı’da ise bazı bölgeler dağlarla çevrili olduğu için rüzgârın etkisi yer yer daha az hissedilebilir. Ancak açık alanlarda ve özellikle yüksek kesimlerde rüzgâr oldukça sert olabilir.
Günlük Yaşamda Soğuk Algısı
Ağrı ve Kars’ta yaşayan insanlar için soğuk hava günlük yaşamın bir parçasıdır. Bu şehirlerde yaşayan vatandaşlar kış şartlarına uyum sağlamış durumdadır.
Ağrı’da özellikle sabah saatlerinde don olayları sık görülür. Araçların camları tamamen buz tutabilir ve sokaklarda yoğun kırağı oluşabilir.
Kars’ta ise don olayları daha sert yaşanır. Özellikle göller ve akarsular tamamen donabilir. Çıldır Gölü’nün kışın tamamen donması, Kars’ın ne kadar soğuk bir iklime sahip olduğunu gösteren en bilinen örneklerden biridir.
Meteorolojik Verilere Göre Değerlendirme
Meteoroloji Genel Müdürlüğü verileri incelendiğinde Türkiye’nin en düşük sıcaklıklarının çoğu zaman Doğu Anadolu Bölgesi’nde ölçüldüğü görülmektedir. Bu bölgede Kars, Ardahan ve Ağrı gibi iller öne çıkmaktadır.
Uzun yıllar ortalamalarına bakıldığında:
En düşük sıcaklık rekorları çoğu zaman Kars ve Ardahan’da görülmektedir.
Ortalama kış sıcaklığı açısından Kars genellikle Ağrı’dan biraz daha düşük değerlere sahiptir.
Karın yerde kalma süresi Kars’ta daha uzundur.
Bu veriler ışığında genel bir değerlendirme yapıldığında Kars çoğu zaman Ağrı’dan daha soğuk kabul edilir.
Ancak Ağrı’nın Bazı Bölgeleri Daha Soğuk Olabilir
Bununla birlikte Ağrı’nın bazı bölgeleri Kars’tan daha sert soğuklara sahip olabilir. Özellikle yüksek rakımlı köylerde sıcaklık değerleri çok daha düşük ölçülebilir.
Ayrıca Ağrı’da gece sıcaklıkları bazı dönemlerde oldukça hızlı düşebilir. Bu nedenle bazı kış gecelerinde Ağrı’da ölçülen sıcaklık Kars’tan daha düşük olabilir.
Genel meteorolojik ortalamalara bakıldığında Kars, ortalama sıcaklık ve karın yerde kalma süresi açısından Ağrı’dan biraz daha soğuk bir şehir olarak kabul edilmektedir. Ancak Ağrı’nın yüksek rakımlı bölgelerinde zaman zaman daha düşük sıcaklık değerleri de görülebilmektedir.
