Van Gölü'nün İncisi Akdamar Adası: 'Ah Tamara' Efsanesi ve Bin Yıllık Kilise

Van Gölü'nün turkuaz sularının ortasında yükselen Akdamar Adası, hem doğal güzelliği hem de bin yılı aşan tarihi ile Van'ın en etkileyici duraklarından biri. Gevaş ilçesi sınırlarında yer alan ada, üzerindeki kilise ve halk arasında anlatılan "Ah Tamara" efsanesiyle tanınıyor.

Van Gölü'nün ikinci büyük adası

Akdamar, Van Gölü'nün ikinci büyük adası. Yaklaşık 163 bin 753 metrekare yüzölçümüne sahip adanın toplam kıyı uzunluğu 3 kilometreyi buluyor. En yüksek noktası deniz seviyesinden 1.912 metre yüksekte olan adanın batı ucunda, yüksekliği 80 metreye ulaşan dik kayalıklar var.

"Ah Tamara" efsanesi

Halk arasında anlatılan hikâyeye göre adada yaşayan baş keşişin, güzelliği dillere destan Tamara adında bir kızı vardır. Çevre köylerde çobanlık yapan bir genç Tamara'ya âşık olur ve onunla buluşmak için her gece adaya yüzer. Tamara da elindeki fenerle ona yol gösterir. Bunu öğrenen babası, fırtınalı bir gece elinde fenerle kıyıda sürekli yer değiştirerek gencin yönünü şaşırtır. Yorulan genç boğulmadan önce son nefesiyle "Ah Tamara!" diye haykırır. Efsaneye göre adanın adı buradan gelir.

Ancak bu efsanenin tarihi gerçeklerle bağı zayıf. 9. yüzyıldan beri kayıtlarda geçen Ağtamar adının, Arapçada "kabartı, tümsek" anlamına gelen bir kökten türemiş olması daha güçlü bir olasılık olarak değerlendiriliyor.

915-921 yıllarında inşa edilen kilise

Adadaki Surp Haç (Kutsal Haç) Kilisesi, Vaspuragan Kralı I. Gagik'in emriyle 915-921 yılları arasında Mimar Manuel tarafından inşa edildi. Kızıl andezit taşından yapılan kilisenin dış cephesi, alçak kabartma tekniğiyle işlenmiş bitki ve hayvan motifleri ile Kutsal Kitap'tan sahnelerle bezeli. Kilise, Orta Çağ Ermeni sanatının en parlak eserleri arasında sayılıyor.

Bir zamanlar bir krallığın merkezi

I. Gagik, kilisenin yanı sıra adada müstahkem bir kasaba, saray, çarşı ve liman da inşa ettirdi. Adadaki sivil yerleşim 16. yüzyıl başlarına kadar sürdü ve 1535'teki Osmanlı-İran Savaşı'nda tahrip edildi. Sonrasında adada yalnızca bir manastır hayatını sürdürdü.

Akdamar Adası'na nasıl gidilir?

Adaya ulaşım, Gevaş ilçesindeki iskeleden kalkan teknelerle sağlanıyor. Tekne seferleri hava ve göl koşullarına bağlı olduğundan, özellikle kış aylarında ziyaret öncesinde seferlerin durumunun kontrol edilmesi öneriliyor.

Görseller: Wikimedia Commons (Van Gölü'nde Akdamar Adası: gozturk, CC BY 3.0; Akdamar Kilisesi'nin kabartmalı cephesi: Fragwürdig, GFDL; 1865 tarihli bir gravürde Akdamar Adası: J. Ussher (1865), Kamu malı)