Türkiye'de yaşayan 10 bacaklı bir eklem bacaklarının adı nedir?
Türkiye'nin biyolojik çeşitliliği içerisinde en çok dikkat çeken ve çoğu zaman korkuyla karışık bir merak uyandıran canlılarından biri, halk arasında '10 bacaklı eklem bacaklı' olarak ünlenen Böğ'dür.
Bilimsel literatürde Solifugae takımı altında sınıflandırılan bu canlılar, yaygın inanışın aksine gerçek birer örümcek değil, örümceğimsiler (Arachnida) sınıfının kendine has bir türüdür. Farklı coğrafi bölgelerde “Sarıkız” ya da “Sarıömer” gibi isimlerle de anılan Böğ, özellikle iri cüssesi ve hızıyla bilinir. Halk arasında kendisine yakıştırılan “10 bacaklı” sıfatı ise aslında görsel bir yanılsamanın ürünüdür; zira bu canlıların anatomik olarak 8 yürüme bacağı bulunur. Ancak baş kısımlarının hemen önünde yer alan ve "pedipalp" adı verilen duyargaya benzer uzun uzantılar, hem boyutları hem de yapıları gereği bacakla karıştırıldığı için dışarıdan bakan bir gözlemci tarafından 10 bacaklı olarak algılanmasına yol açar.
Anadolu’nun özellikle kurak, bozkır ve yüksek sıcaklık değerlerine sahip bölgelerinde popülasyonu yoğunlaşan bu canlılar, avcı kimlikleriyle doğa dengesinde kritik bir rol oynarlar. Böğlerin en karakteristik özelliklerinden biri, bir eklem bacaklı için oldukça yüksek sayılabilecek hareket kabiliyetleridir; o kadar hızlı koşarlar ki bu durum bazen insanların onları "saldırgan" olarak nitelemesine neden olur. Gövdelerine oranla devasa sayılan güçlü kıskaçları (keliser), avlarını parçalamak için evrimleşmiştir ve bu yapılar sayesinde akreplerden küçük kemirgenlere kadar pek çok canlıyı avlayabilirler. Her ne kadar heybetli görünümleri ve hızlı hareketleri korkutucu olsa da, Böğler sanıldığı gibi zehir bezlerine sahip değildir. İnsanlara doğrudan saldırma eğiliminde olmasalar da, kendilerini tehdit altında hissettiklerinde ısırabilirler; bu ısırık zehirli olmasa da güçlü çene yapısı nedeniyle can yakıcı olabilir ve mikrop kapma riski taşıyabilir.
Türkiye’nin dev eklem bacaklısı: 10 bacaklı Böğ nedir, nerelerde yaşar?
Türkiye’nin sıcak bölgelerinde sıkça görülen ve halk arasında "Sarıkız" olarak bilinen Böğ, 10 bacaklı görünümü ve hızıyla dikkat çekiyor. Uzmanlar, bu dev örümceğimsilerin zehirsiz olduğunu ancak güçlü çene yapısına sahip olduklarını vurguluyor.
İsim Karmaşası: Bilimsel adı Solifugae olan bu tür, yörelere göre Sarıkız, Sarıömer veya Böğ olarak adlandırılır.
10 Bacak Yanılsaması: Gerçekte 8 bacağı olan canlının, ön kısımdaki uzun duyargaları (pedipalp) bacak sanıldığı için "10 bacaklı" lakabını almıştır.
Yaşam Alanı: Türkiye'de özellikle Güneydoğu Anadolu, İç Anadolu ve Ege'nin kurak kesimlerinde aktif olarak görülürler.
Doğal Avcı: Zehirli değildirler ancak güçlü kıskaçları sayesinde doğadaki haşere popülasyonunu dengelerler.
Bakmadan Geçme
