Sömestr sonrası uyku düzeni neden bu kadar önemli?

Okullarda ikinci yarıyılın başlamasına kısa bir süre kala, sömestr tatilinde bozulan uyku düzeni yeniden gündeme geldi. Tüm Uyku Tıbbı ve Araştırmaları Derneği Başkanı, Kulak Burun Boğaz ve Uyku Uzmanı Vural Fidan, öğrencilerin okul dönemine daha rahat uyum sağlayabilmesi için önemli uyarılarda bulundu. Fidan, tatil boyunca geç yatmaya alışan çocuklarda uyku saatlerinin birden erkene çekilmemesi gerektiğini belirterek, her gün 15–20 dakika daha erken uyuma alışkanlığı kazandırılmasının en sağlıklı yöntem olduğunu söyledi.

Tatil dönemlerinde çocukların büyük bir bölümünün uyku saatlerinin ileri kaydığını ifade eden Prof. Dr. Fidan, araştırmalara göre öğrencilerin yüzde 60’tan fazlasının sömestr sürecinde geç yatma alışkanlığı edindiğini dile getirdi. Bu durumun yalnızca tatil serbestliğiyle sınırlı olmadığını belirten Fidan, üst solunum yolu enfeksiyonları, evde geçirilen sürenin artması ve düzensiz günlük rutinlerin de uyku düzenini olumsuz etkilediğine dikkat çekti. Özellikle ev ortamında ekran kullanımının tatil dönemlerinde ortalama yüzde 40’a varan artış gösterdiğini söyleyen Fidan, bunun uyku kalitesini doğrudan etkilediğini vurguladı.

Prof. Dr. Fidan, tatil boyunca artan telefon, tablet ve televizyon kullanımının çocuklarda adeta alışkanlığa dönüştüğünü belirterek, okul dönemi başlamadan bu düzenin mutlaka sınırlandırılması gerektiğini söyledi. Bilimsel çalışmalarda, günlük ekran süresi 2 saatin üzerine çıkan çocuklarda uykuya dalma süresinin uzadığı, gece uyanmalarının arttığı ve toplam uyku süresinin kısaldığının ortaya konduğunu belirten Fidan, “Özellikle akşam saatlerinde maruz kalınan mavi ışık, uyku hormonu olarak bilinen melatoninin salgılanmasını baskılıyor. Bu durum çocuklarda uykuya dalma süresini yüzde 30-40 oranında uzatabiliyor” dedi.

Kontrolsüz ekran kullanımının sadece geçici bir durum olmadığını vurgulayan Fidan, sömestir boyunca artan telefon ve televizyon izleme süresinin çocuklarda davranışsal bir alışkanlığa dönüşebileceğini ifade etti. “Tatil döneminde edinilen telefon ve televizyon bağımlılığının okul başlamadan önce mutlaka azaltılması gerekiyor. Aksi halde hem uyku düzeni hem de ders başarısı olumsuz etkileniyor” diyen Fidan, ailelerin bu süreçte sınır koymasının önemine dikkat çekti.

Uykusuzluğun öğrencilerin akademik performansı üzerindeki etkilerine de değinen Prof. Dr. Fidan, “Bilimsel veriler, yetersiz uyku durumunda çocuklarda dikkat süresinin yaklaşık yüzde 25, akademik performansın ise yüzde 15-20 oranında düşebildiğini gösteriyor. Dersin derste öğrenilmesi için sağlıklı uyku büyük önem taşıyor” ifadelerini kullandı. Uykusuz öğrencilerin derse odaklanmakta zorlandığını ve öğrenilen bilgilerin kalıcılığının azaldığını da sözlerine ekledi.

Uykuya dalmadan en az iki saat önce elektronik cihazların bırakılması gerektiğini hatırlatan Fidan, bu konuda en büyük sorumluluğun ebeveynlere düştüğünü belirtti. Çocuklarda sağlıklı uyku alışkanlığı oluşturmak için düzenli bir sabah uyanma saati belirlenmesi, yatak odasının sessiz ve karanlık olması, uyku öncesi sakin aktivitelerin tercih edilmesi ve kitap okuma alışkanlığının teşvik edilmesi gerektiğini ifade eden Fidan, düzenli uyku ve kontrollü ekran kullanımıyla öğrencilerin ikinci döneme daha zinde, daha dikkatli ve öğrenmeye hazır başlayabileceklerini söyledi.