Nemrut'un serin yaylalarından kış ahırlarına uzanan yolculuk
Bitlis'in Tatvan ilçesine bağlı Kıyıdüzü köyünde küçükbaş hayvancılıkla geçimini sağlayan üreticiler, yazın Nemrut Dağı eteklerinde otlattıkları hayvanlarını kış mevsimiyle birlikte kontrollü besi dönemine aldı.
Kıyıdüzü köyünde hayvancılık yapan köy sakinleri için yıl, mevsimlerin ritmine göre şekilleniyor. Yaz ayları geldiğinde sürüler, serinliği ve zengin bitki örtüsüyle bilinen yaylalara çıkarılıyor; sonbaharla birlikte ise dönüş başlıyor. Bu yıl da aynı gelenek bozulmadı. Küçükbaş hayvanlar, yaz boyunca doğal ortamda otlatıldıktan sonra havaların soğumasıyla köye getirildi ve kışlık besi süreci başlatıldı. Bölge insanı için hayvancılık yalnızca bir üretim faaliyeti değil; kuşaktan kuşağa aktarılan bir yaşam biçimi olarak görülüyor.
Yaz mevsiminde yaylalarda geçirilen aylar, hayvanların doğal beslenmesi ve güçlenmesi açısından kritik kabul ediliyor. Özellikle Nemrut Dağı eteklerindeki yaylalar, küçükbaş hayvanlar için elverişli otlaklar sunuyor. Burada serbest dolaşım ve doğal yemle beslenme, sürülerin bağışıklığını artırırken kışa daha dirençli girmelerini sağlıyor. Kış mevsimiyle birlikte ise bu açık alan düzeni yerini daha kontrollü bir besleme sürecine bırakıyor. Hayvanlar kapalı alanlara alınarak soğuk, kar ve sert rüzgârlardan korunuyor.
Bu sürecin verimlilik açısından önemine dikkat çeken üreticiler, kış besisinin ihmal edilmesi halinde hem et hem de süt veriminde ciddi kayıplar yaşanabileceğini ifade ediyor. Hayvancılıkla uğraşan köy sakinlerinden Hanemir Kaya, yılın döngüsünü şu sözlerle anlatıyor: "Yaz aylarında hayvanlarımızı yaylalara, Nemrut eteklerine götürüyoruz. Kışın ise burada besliyoruz. Bir sonraki sezona kadar bu şekilde bakımını yapıyoruz". Kaya’nın sözleri, bölgede süregelen geleneksel üretim anlayışını özetler nitelikte.
Kıyıdüzü’nde uygulanan yayla–besi döngüsü, hayvanların sert kış şartlarından minimum düzeyde etkilenmesini hedefliyor. Aynı zamanda düzenli ve dengeli besleme sayesinde sürülerin kondisyonu korunuyor. Köy halkı, bu sayede ilkbaharda yeniden yaylalara çıkacak hayvanların daha sağlıklı olacağını belirtiyor. Ancak üreticiler için her şey planlandığı gibi ilerlemiyor. Artan yem maliyetleri ve bakım giderleri, kış aylarını daha da zorlu hale getiriyor.
