Muş'ta 17 futbol sahası büyüklüğünde dev kale keşfedildi

Muş’ta yürütülen araştırmalar, bölgenin tarihine ışık tutabilecek önemli bir keşfi ortaya çıkardı. Merkeze bağlı Mescidli köyü sınırlarında yaklaşık 120 bin metrekarelik alana yayılan ve 1,4 kilometre uzunluğunda surlarla çevrili dev bir kale yapısı belirlendi.

Arkeolog Melik Mirbey Ömeroğlu tarafından gerçekleştirilen çalışmalar sonucunda tespit edilen yapının, mimari özellikleri ve taş işçiliği dikkate alındığında Urartu medeniyetinin erken dönemleriyle bağlantılı olabileceği değerlendiriliyor.

Bu Habere de Bak

Muş'ta tarihi eser operasyonu Urartu ve Roma dönemi objeleri ele geçirildi

Yaklaşık 17 futbol sahası büyüklüğündeki kalenin, Muş’ta bugüne kadar tespit edilen en büyük kale yapısı olduğu belirtilirken, keşfin Urartu tarihinin bilinmeyen noktalarının aydınlatılmasına katkı sağlayabileceği düşünülüyor.

Keşif uydu görüntüleriyle başladı

Kalenin ortaya çıkarılmasına giden süreç, bölgenin uydu görüntülerinin incelenmesiyle başladı. Arkeolog Melik Mirbey Ömeroğlu, görüntüler üzerinde doğal arazi yapısıyla uyuşmayan bazı izler fark etti.

Bu izlerin doğal oluşumdan farklı olabileceğini değerlendiren Ömeroğlu, bölgede saha araştırması gerçekleştirdi. Yapılan incelemelerde uydu görüntülerindeki izlerin geniş bir alanı çevreleyen sur kalıntıları olduğu belirlendi.

Ömeroğlu, “Uydu verileri üzerinde doğal topoğrafyayla uyum göstermeyen bazı yapısal izler dikkatimizi çekti. Sahada gerçekleştirdiğimiz gözlemlerde, bu izlerin büyük bir kale yerleşimine ait sur kalıntıları olduğunu gördük. Böylece Dev Kale’nin varlığını tespit etmiş olduk” dedi.

Keşfin ardından yapının korunması ve kültür varlığı olarak tescil edilmesi amacıyla Van Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kuruluna başvuru yapıldı.

Surlar 1,4 kilometre boyunca uzanıyor

Kalenin boyutları da keşfin dikkat çeken ayrıntıları arasında yer aldı. Yaklaşık 120 bin metrekarelik alanı kaplayan yapıyı çevreleyen surların toplam uzunluğu 1,4 kilometreyi buluyor.

Sur duvarlarının iç tarafta yaklaşık 2 metre, dış cephede ise yer yer 4 metre yüksekliğe ulaştığını belirten Ömeroğlu, kalenin yaklaşık 17 futbol sahasına eş değer büyüklükte olduğunu söyledi.

Kale duvarlarında büyük taş blokların kullanıldığı kiklopik ve poligonal örgü tekniğinin görüldüğünü kaydeden Ömeroğlu, mimari yapının Van’daki Aşağı Anzaf ve Edremit ilçesindeki Zivistan Kalesi gibi Erken Demir Çağı yapılarıyla benzer özellikler taşıdığını ifade etti.

Saha çalışmalarında yalnızca surlar değil, kalenin içerisinde bazı yapı izleri de belirlendi.

Kalenin kuzey bölümünde çeşitli yapıların kalıntılarının güçlükle de olsa takip edilebildiğini aktaran Ömeroğlu, güney bölümünde ise yaklaşık 25 metre yarıçapa sahip dairesel bir çukur tespit edildiğini söyledi.

Daha küçük taşlarla çevrili bu alanın, kalede yaşayanların su ihtiyacının karşılanması amacıyla oluşturulmuş olabileceği değerlendiriliyor. Ancak yapının kesin işlevinin belirlenebilmesi için ayrıntılı arkeolojik araştırmalara ihtiyaç duyuluyor.

Urartu’nun batıya açılan güzergâhında

Kalenin büyüklüğünün yanı sıra bulunduğu konum da araştırmacılar açısından önem taşıyor. Yapı, Urartu Krallığı’nın batıya doğru genişlediği güzergâhlardan biri üzerinde bulunuyor.

Ömeroğlu, bölgenin aynı zamanda dünyanın ilk organize karayolu sistemlerinden biri olarak değerlendirilen tarihi Urartu yolunun geçtiği güzergâhta yer aldığına dikkat çekti.

Kalenin stratejik konumu ve büyük ölçekli yapısının, bölgenin Urartu döneminde önemli bir merkez olabileceği ihtimalini güçlendirdiği değerlendiriliyor.

Keşfin en dikkat çekici yönlerinden biri ise Urartu Krallığı’nın erken dönem başkentlerinden Arzaşkun’un konumuna yönelik tartışmalara sağlayabileceği yeni veriler oldu.

Arzaşkun’un kesin konumu bugüne kadar belirlenemezken, yapılan bazı akademik çalışmalarda Muş ve çevresinin olası yerleşim alanları arasında değerlendirildiğini belirten Ömeroğlu, yeni keşfedilen kalenin bu tartışmalar açısından önemli olabileceğini söyledi.

Ömeroğlu, “Tespit ettiğimiz bu kale, mimari özellikleri ve stratejik konumuyla söz konusu görüşü destekleyebilecek yeni veriler sunma potansiyeline sahiptir. Elbette bu değerlendirmelerin kesinlik kazanması, yapılacak bilimsel araştırmalar ve arkeolojik çalışmaların sonuçlarına bağlıdır” ifadelerini kullandı.

Kalenin tescil sürecinin tamamlanmasının ardından yapılabilecek ayrıntılı yüzey araştırmaları ve arkeolojik çalışmaların, yapının hangi dönemde inşa edildiğini ve Urartu tarihindeki yerini daha net ortaya koyması bekleniyor.