Karaköse'den Ağrı'ya: Bir ilin tarihi, eski Bayezıt'tan bugünkü merkeze
Doğubayazıt'ın eski yerleşimindeki kaya mezarları, İshak Paşa Sarayı'nın taş kapıları ve 1927'de il merkezinin Karaköse'ye taşınması, Ağrı'nın tarihini üç farklı dönem üzerinden anlatıyor.
Haberin Özeti
- • Eski Bayezıt çevresindeki kaya mezarları, bölgenin Urartu dönemine uzanan izleri arasında yer alıyor.
- • 1784’te son şeklini alan İshak Paşa Sarayı, 2000’den beri UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’nde bulunuyor.
- • İl merkezi 1927’de Bayazıt’tan bugünkü Ağrı kent merkezi olan Karaköse’ye taşındı.
Bugün Ağrı denince akla gelen kent merkeziyle ilin eski yönetim merkezi farklı yerlerdeydi. Cumhuriyet’in ilk yıllarında yönetim Bayazıt’tan Karaköse’ye taşındı. Eski merkezin izleri ise Doğubayazıt’ın yukarısında, kale çevresinde ve İshak Paşa Sarayı’nın avlularında görülebiliyor.
Doğubayazıt’ın eski yerleşimi kalenin çevresindeydi
Bugünkü Doğubayazıt’ın ilk yerleşim alanı, Yukarı Bayezıt olarak bilinen kale çevresiydi. Ağrı İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, burada bulunan kaya mezarlarını Urartu dönemine tarihlendiriyor. Aynı müdürlüğün tarihçesinde bugünkü kalenin yapımı 14. yüzyılda Celayirli Beyazıt Han’a bağlanıyor. Böylece aynı yamaçta, Urartu dönemine ait mezarlarla çok daha sonra inşa edilen bir savunma yapısının izleri yan yana duruyor. 
İshak Paşa Sarayı bir yönetim merkeziydi
İran sınırına yakın tarihî güzergâh üzerindeki saray, Bayazıt Sancağı’nın yönetim merkezi olarak da kullanıldı. Harem girişindeki kitabe 1784 tarihini taşıyor. Kültür ve Turizm Bakanlığı bu tarihi yapının son şeklini aldığı yıl olarak veriyor. Avluların çevresindeki cami, hamam ve türbe, sarayın konut ve yönetim bölümlerinin ötesine uzanan bir yerleşke olduğunu gösteriyor. UNESCO’nun 2000’de yayımladığı geçici liste kaydı, yapıda Anadolu, İran ve Kuzey Mezopotamya mimari geleneklerinin bir araya geldiğini belirtiyor.
İl merkezi 1927’de Karaköse’ye taşındı
Bugünkü Ağrı kent merkezi, geçmişte Karakilise ve Karaköse adlarıyla anıldı. İl yönetiminin 1927’de Bayazıt’tan Karaköse’ye taşınmasıyla kent, Cumhuriyet döneminde ilin yönetim merkezi oldu. TBMM Albümü, ilin Ağrı adını aldığı yılı 1938 olarak veriyor.
Karaköse adı bugün kentin geçmişini anlatırken hâlâ kullanılıyor. Eski Bayezıt’ın kale ve saray çevresi ise yönetim merkezinin taşınmasından önce yerleşimin hangi yamaçta kurulduğunu ve bölgenin nereden yönetildiğini gösteriyor.
Bakmadan Geçme
