Kalçadan bacağa yayılan ağrının gizli nedeni: Siyatik mi, piriformis mi?

Medicana Konya Hastanesi Beyin ve Sinir Cerrahisi Uzmanı Yaşar Karataş, toplumda sık görülen siyatik ağrısına ilişkin önemli bilgiler paylaştı. Op. Dr. Karataş, siyatik sinirin seyri boyunca herhangi bir noktada sıkışması veya zarar görmesi sonucu kalça ve bacakta hissedilen ağrının siyatik olarak adlandırıldığını belirterek, bu tabloya çoğu zaman uyuşma, karıncalanma ve bacakta güç kaybının da eşlik edebileceğini söyledi.

Bel bölgesinden çıkan sinirlerin birleşmesiyle oluşan siyatik sinirin, vücuttaki en kalın ve en uzun sinir olduğunu vurgulayan Karataş, bu sinirin kalçadan başlayarak bacağa kadar uzandığını ve bacağın hem algılama hem de hareket fonksiyonlarında kritik rol oynadığını ifade etti. Siyatik ağrısının en sık nedenleri arasında bel fıtığı, omurilik kanal darlığı ve bel kaymasının yer aldığını dile getiren Karataş, bunun dışında daha nadir olmakla birlikte omurga enfeksiyonları, omurga kırıkları ve tümörlerin de siyatik siniri etkileyerek benzer şikâyetlere yol açabileceğine dikkat çekti.

Bazı hastalarda ise bacak ağrısının fiziksel bir nedene dayanmadan, psikosomatik yani duygusal durumlarla ilişkili olarak ortaya çıkabildiğini belirten Karataş, bu tür ağrılara çoğunlukla baş dönmesi, mide bulantısı, çarpıntı, mide rahatsızlıkları ve nefes almada zorlanma hissinin eşlik ettiğini söyledi. Ancak siyatik sinirin omurga dışında sıkışmasına yol açan ve çoğu zaman atlanan önemli bir nedenin piriformis sendromu olduğunun altını çizdi.

Op. Dr. Yaşar Karataş, piriformis sendromunun belirtilerinin bel fıtığı ile büyük benzerlik göstermesi nedeniyle sıklıkla karıştırıldığını vurgulayarak, “Bu sendrom hastada yaptığı bulgular benzerliği dolayısı ile bel fıtığı ile karışabilir. Piriformis kalçada bulunan kuyruk sokumundan uyluk kemiğine uzanan derin yerleşimli bir kastır. Bu kasın altından siyatik sinir geçer. Zorlama, travma, kasın kendisinde ya da çevresindeki dokularda iltihaplanma, uzun süre oturma gibi sebeplerle bu kasta gerginlik, ödem gelişebilir. Bu durumda altındaki siyatik sinirde sıkışma meydana gelir. Siyatik sinirin baskıya uğraması ile kalçada ve sıkışan taraftaki bacak arka yüzünde ağrı, uyuşukluk meydana gelir. Hastalarda oturmaya karşı tahammülsüzlük olur ve merdiven çıkmada zorluk olabilir’’ dedi.

Tanının çoğunlukla hastanın anlattığı öykü ve fiziksel muayene ile konulduğunu belirten Karataş, radyolojik görüntüleme yöntemleri ve sinir iletim testlerinin yalnızca klinik bulguları destekleyici nitelikte olduğunu ifade etti. Fizik muayenede amaçlarının piriformis kasındaki gerginliği artıran manevralarla ağrıyı ortaya çıkarmak olduğunu söyleyen Karataş, “Fiziki muayenede amaç özellikle bu kasın gerginliğini artıran manevralarla bulguları ortaya çıkarmaktır. Hasta ağrılı tarafı üste gelecek şekilde yan yatırılır. Uyluk kalça ekleminden ve bacak diz ekleminden bükülerek kalça eklemi içe doğru çevrilir. Bu manevra ile ağrı ortaya çıkar ise test pozitiftir ve tanı bu şekilde doğrulanabilir” ifadelerini kullandı.

Tedavide ilk aşamada kısa süreli istirahatin önemine değinen Karataş, istirahatle yeterli iyileşme sağlanamayan hastalarda ilaç tedavisine geçilebileceğini belirtti. Antienflamatuvar ilaçlar ve B grubu vitamin takviyelerinin tedaviye eklenebileceğini söyleyen Karataş, “İlaç tedavisinin yanında germe hareketlerini içeren fizik tedavi modaliteleri uygulanabilir. Bunun yanında kas içerisine ya da sinir etrafına yapılan kortizon denilen steroid enjeksiyonu da tedavinin önemli bir parçası olarak hekimler tarafından tercih edilmektedir. Piriformis kasına yapılan yaygın adıyla botoks olarak bilinen botulinum enjeksiyonları da tedavilerde yer bulmaktadır” dedi.

Tüm bu ameliyat dışı yöntemlere rağmen şikâyetleri gerilemeyen hastalarda cerrahi seçeneğin gündeme gelebileceğini ifade eden Karataş, korunmanın da tedavinin önemli bir parçası olduğuna dikkat çekerek, “Otururken, ayakta dururken ya da araç kullanırken duruşa dikkat etmek; yerden eşya alırken çömelme hareketini kullanmak; uzun süreli oturmak gerekirse bunu molalı bir şekilde yapmak gerekmektedir” diye konuştu.