İletim hatlarında hırsızlara anında müdahale dönemi

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, elektrik iletim hatlarında yaşanan hırsızlık olaylarının önüne geçmek ve enerji arz güvenliğini korumak amacıyla ileri teknolojiye dayalı yeni bir sistemi devreye aldı. Bu kapsamda, Bakanlığın ilgili kuruluşu Türkiye Elektrik İletim A.Ş. ile Bilkent Üniversitesi iş birliğiyle Dynamic Acoustic System (DAS) adı verilen yüksek güvenlikli bir izleme ve koruma altyapısı geliştirildi.

Elektrik iletim hatlarından parça çalınması nedeniyle zaman zaman yaşanan enerji kesintileri, hem vatandaşları mağdur ediyor hem de ülkenin arz güvenliğini riske atıyordu. Bu soruna çözüm üretmek amacıyla hayata geçirilen DAS sistemi, yüksek gerilim hatları boyunca oluşan sesleri anlık olarak algılayıp analiz edebilen sensörler üzerine kuruldu. Hatlara yerleştirilen bu sensörler, çevredeki en küçük titreşimi ve sesi dahi algılayarak olağan dışı durumları tespit edebiliyor.

Sistemin en dikkat çekici özelliği ise ses ayrımı yapabilme kabiliyeti oldu. DAS sensörleri sayesinde, iletim hattı üzerinde kullanılan tornavida, çekiç ya da matkap gibi aletlerin çıkardığı sesler net biçimde ayırt edilebiliyor. Böylece bakım ve doğal çevre sesleri ile hırsızlık teşebbüsleri arasında ayrım yapılabiliyor. Tek bir sensörün, bulunduğu bölgedeki iki ayrı hattı aynı anda izleyebilmesi de sistemin etkinliğini artırıyor.

Hırsızlık girişimi algılandığında sistem otomatik olarak devreye giriyor ve olayın gerçekleştiği noktanın koordinatlarını anında belirliyor. Bu bilgiler, sahada görev yapan TEİAŞ ekipleriyle birlikte bölgeden sorumlu güvenlik güçlerine eş zamanlı olarak iletiliyor. Böylece olaylara çok daha hızlı müdahale edilmesi sağlanarak hem maddi kayıpların hem de enerji kesintilerinin önüne geçiliyor.

Uzun soluklu Ar-Ge çalışmaları sonucunda geliştirilen DAS’ın donanımı ve yazılımı tamamen Türk mühendisler tarafından, yerli ve milli imkânlarla üretildi. Bu yönüyle sistem, yalnızca bir güvenlik çözümü olmanın ötesinde, Türkiye’nin enerji teknolojilerinde geldiği noktayı da ortaya koyuyor.

Elektrik iletim hatlarındaki hırsızlıkla mücadele amacıyla geliştirilen DAS sensörleri, Türkiye genelinde faal durumda bulunan 2 bini aşkın yüksek gerilim hattının tamamında kullanılmaya başlandı. Aralık ayı sonu itibarıyla TEİAŞ’a ait toplam 76 bin 701 kilometrelik iletim hattının güvenliği bu sistemle izlenir hale geldi. Yetkililer, uygulamanın enerji arz güvenliğine önemli katkı sağladığını ve hırsızlık kaynaklı kesintilerde ciddi azalma beklendiğini vurguluyor.