Her unutkanlık aynı değildir!

Unutkanlık, günlük yaşamda birçok kişinin zaman zaman karşılaştığı bir durum olsa da her zaman aynı anlama gelmiyor. Kimi zaman yaşlanmanın doğal bir parçası olarak görülse de bazı unutkanlıklar nörolojik hastalıkların, bazıları ise psikiyatrik rahatsızlıkların belirtisi olabiliyor. Bu nedenle unutkanlığın nedeninin doğru belirlenmesi, uygulanacak tedavi ve destek açısından büyük önem taşıyor.

Nöroloji Uzmanı Doç. Dr. Burcu Polat, nörolojik ve psikiyatrik kökenli unutkanlıkların birbirinden farklı özellikler taşıdığını belirterek, "Ancak altta yatan mekanizmalar ve klinik özellikler farklıdır" dedi.

Bu Habere de Bak

Genç yaşta unutkanlık normal mi? Uzman yanıtladı

Nörolojik unutkanlık yavaş ilerliyor

Doç. Dr. Burcu Polat, nörolojik kökenli unutkanlığın çoğunlukla yavaş ve sinsi şekilde başladığını ifade ederek, "Önce yakın bellek bozulur; hasta unuttuğunu fark etmeyebilir veya önemsemeyebilir. Zamanla dil, yön bulma, yürütücü işlevler gibi başka bilişsel alanlar da etkilenir. Nörolojik muayenede yürüme bozukluğu, güç kaybı gibi ek bulgular eşlik edebilir. Nöropsikolojik testlerde gerçek bir öğrenme/hatırlama sorunu vardır; ipucu verilse de performans düzelmez." ifadelerini kullandı.

Psikiyatrik unutkanlıkta dikkat dağınıklığı ön planda

Psikiyatrik nedenlere bağlı unutkanlığın farklı özellikler gösterdiğini belirten Doç. Dr. Burcu Polat, "Genellikle daha yeni başlangıçlıdır ve ilgisizlik, uyku-iştah değişiklikleri, keyifsizlik gibi depresif belirtilerle eş zamanlıdır. Hasta unutkanlığından yoğun şikayetçidir, bunu fazlaca önemser. Depresif bireyler performanslarını gerçekte olduğundan daha kötü tanımlama eğilimindedir. Dikkat ve konsantrasyon bozukluğu ön plandadır; gerçek bellek depolama sorunu nadirdir. Testlerde ipucu/hatırlatma ile performans belirgin düzelir. Altta yatan duygudurum bozukluğu tedavi edildiğinde bilişsel şikayetler genellikle düzelir." dedi.

Basit sorular önemli ipuçları veriyor

Unutkanlığın nedenini anlamada bazı soruların yol gösterici olabileceğini dile getiren Doç. Dr. Burcu Polat, "Şikayetin kendisi mi yoksa yakınların gözlemi mi öncelikli? Psikiyatrik durumlarda kişinin kendisi şikayetçi iken nörolojik tabloda çevresi fark eder. İpucuyla performans düzeliyor mu? Psikiyatrikte evet, nörolojikte hayır. Eşlik eden duygudurum bulguları var mı? Zaman içindeki gidişat dalgalı/duygudurumla ilişkili mi, yoksa istikrarlı ilerleyici mi? Bu soruların cevapları unutkanlığın nedenini belirlemede yardımcı olabilir" açıklamasını yaptı.

Her unutkanlık aynı anlamı taşımıyor

Ailelerin unutkanlık yaşayan yakınlarını gözlemlerken paniğe kapılmaması gerektiğini vurgulayan Doç. Dr. Burcu Polat, "Ama her unutkanlık aynı anlama gelmez. Bazı unutkanlıklar beyin hücrelerinin yıpranmasından, bazıları ise ruhsal yorgunluk ve üzüntüden kaynaklanır. İkisini ayırt etmek, doğru desteği sağlamak için çok önemlidir" ifadelerini kullandı.

Doç. Dr. Burcu Polat, unutkanlığın kaynağını değerlendirmede ailelerin şu sorulara dikkat etmesi gerektiğini belirterek, "Ailelerin bazı soruların cevaplarına dikkat etmesi doğru destek için rehber olabilir: Şikayet kimden geliyor? Kişinin kendisi mi çok şikayetçi, yoksa siz mi fark ediyorsunuz? Hatırlatınca akıllarına geliyor mu, yoksa hiç hatırlamıyorlar mı? Yanında keyifsizlik, isteksizlik, uyku/iştah sorunu var mı? Durum zamanla kötüye mi gidiyor, yoksa dalgalı mı?" dedi.

Unutkanlığın altında yatan nedenin doğru şekilde belirlenmesi, hem erken tanı hem de uygun tedavi sürecinin planlanması açısından büyük önem taşıyor. Özellikle şikâyetlerin giderek artması veya günlük yaşamı etkilemeye başlaması durumunda vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurulması öneriliyor.