Kuru buz nedir? Kuru buz nasıl patlar?

Kuru buz nedir? Kuru buz, karbondioksit gazının dondurulmuş katı hâlidir. Yaklaşık eksi 78,5 derecede bulunur. Normal buz gibi eriyerek suya dönüşmez; doğrudan katı hâlden gaza geçer. Bu olaya “süblimleşme” denir. Kuru buz neden duman çıkarır? Kuru buzun üzerine su döküldüğünde veya sıcak bir ortama konulduğunda hızla karbondioksit gazına dönüşür. Görülen beyaz “duman” aslında karbondioksit gazının kendisi değil, soğuyan havadaki su buharının oluşturduğu yoğun sistir. Kuru buz nasıl patlar? Kuru buz kendi başına yanıcı veya patlayıcı değildir. Patlama, kuru buzun kapalı ve hava geçirmeyen bir şişe, kavanoz ya da benzeri kabın içine konulmasıyla meydana gelebilir. Kuru buz gaz hâline geçtikçe hacmi büyür. Gaz dışarı çıkamazsa kabın içindeki basınç hızla yükselir. Basınca dayanamayan kap aniden parçalanarak patlar. Özellikle kuru buzun suyla temas etmesi gazlaşmayı hızlandırdığı için basınç çok daha kısa sürede tehlikeli seviyeye ulaşabilir. CDC, kuru buzun kapalı kaplarda aşırı basınç nedeniyle kabı parçalayabileceğini veya patlatabileceğini belirtiyor. Başlıca tehlikeleri nelerdir? Çıplak elle temas edilmesi saniyeler içinde soğuk yanığına ve donmaya yol açabilir. Kapalı ortamda biriken karbondioksit, havadaki oksijeni azaltarak baş dönmesi, nefes darlığı, bilinç kaybı ve boğulma tehlikesi oluşturabilir. Kapalı kapta biriken basınç, kabın parçalanmasına ve çevredeki kişilerin yaralanmasına neden olabilir. Çocukların eline kesinlikle verilmemelidir. Strafor kutu gibi yalıtımlı fakat gaz çıkışına izin veren kaplarda saklanmalıdır; hava geçirmeyen kaplara konulmamalıdır. Kısacası, “kuru buz patladı” denildiğinde genellikle patlayan şey kuru buz değil, içerisinde oluşan karbondioksit basıncına dayanamayan kaptır.

KÜP GÖLÜ NASIL OLUŞMUŞTUR?

Bilimsel bir çalışmada Küp Gölü’nün krater gölü olmadığı, Ağrı Dağı’nın genç lav akıntıları arasında oluşan kapalı bir çanakta kar ve muhtemelen buzul sularının birikmesiyle meydana geldiği belirtiliyor. Buna göre dağın son volkanik evrelerinde iki taraftan ilerleyen lav akıntıları küçük bir kapalı havza oluşturmuş; zamanla bu çanakta su birikerek Küp Gölü ortaya çıkmış. Ancak resmi kaynaklarda dahi farklı tanımlamalar bulunuyor. Ağrı İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü Küp Gölü’nü “krater gölü” olarak tanımlarken, Iğdır İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü gölün yan baca krater gölü mü yoksa buzul aşındırmasıyla oluşmuş bir sirk gölü mü olduğunun netlik kazanmadığını belirtiyor. Gölün su kaynağı konusunda bilgi daha net: Küp Gölü yaklaşık 3 bin 600 metre yükseklikte ve kar ile buzul erimelerinden gelen sularla besleniyor. Kışın yüzeyi donuyor, ilkbaharda eriyen karlarla doluyor, yazın ise su seviyesi önemli ölçüde düşebiliyor