Erzurum'un Tabyaları için yeni dönem mi başlıyor?

Erzurum’un çevresinde, geçmişte düşman baskınlarına ve istilalara karşı stratejik noktalara inşa edilen ecdat yadigârı tabyaların korunması ve hak ettiği değere kavuşturulması için yürütülen çalışmalarda önemli bir eşik aşıldı. Erzurum Valiliği öncülüğünde gerçekleştirilen Doğu Cephesi Tarihî Alanları Çalıştayı’nın kapsamlı sonuç raporu tamamlanarak kamu otoritelerine sunulmaya hazır hale getirildi.

Bilimsel temellere dayanan raporun hazırlık süreci, Erzurum Büyükşehir Belediyesi ve Erzurum Teknik Üniversitesi iş birliğiyle 7 Mayıs 2025’te Erzurum Teknik Üniversitesinde düzenlenen çalıştayla başladı. Çalıştayın ardından katılımcı kurum ve kuruluşlar tarafından hazırlanan değerlendirme raporları üniversiteye iletildi. Bu metinler, ETÜ bünyesinde kurulan “Doğu Cephesi Tarihî Alanları Çalıştayı Bilim Heyeti” tarafından bilimsel ölçütler çerçevesinde ele alındı, karşılaştırıldı ve bütüncül bir yaklaşımla birleştirilerek nihai rapora dönüştürüldü.

Çalıştaya, tarihî alan yönetimi, kültürel miras, turizm ve savunma tarihi gibi farklı disiplinlerden alanında uzman birçok isim katkı sundu. Gelibolu Tarihi Alan Başkanı İsmail Kaşdemir’den akademisyenlere, kamu yöneticilerinden millî parklar ve tarihî alan yöneticilerine kadar geniş bir katılım sağlandı. Bu çok paydaşlı yapı, raporun hem akademik derinliğini hem de uygulanabilirliğini güçlendiren temel unsurlardan biri olarak öne çıktı.

Hazırlanan sonuç raporu, Erzurum’un mevcut fiziki, tarihî ve doğal koşulları dikkate alınarak bilimsel ve objektif kriterlerle şekillendirildi. Rapor, Bülent Çakmak ve Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Naim Ürkmez tarafından Mustafa Çiftçi’ye takdim edildi. Sunum sırasında, tabyaların ve şehitliklerin mevcut durumuna ilişkin tespitler, karşılaşılan sorunlar ve çözüm önerileri ayrıntılı biçimde ele alındı.

Rektör Prof. Dr. Bülent Çakmak, raporun temel amacının tarihî alanların korunması ile bölgesel kalkınmayı birlikte ele alan bir yönetim modeli ortaya koymak olduğunu vurguladı. Çakmak, tabyaların ve şehitliklerin mevcut durumunun analiz edildiğini, koruma süreçlerini zorlaştıran engellerin tespit edildiğini ve bu alanların tek bir yönetim çatısı altında toplanmasını mümkün kılacak sağlıklı bir yasal çerçeve önerildiğini ifade etti. Hazırlanan çalışmanın, yalnızca tarihî mirasın korunmasına değil, aynı zamanda Erzurum’un kültür turizmi potansiyelinin artırılmasına da katkı sunacağını belirtti.

Erzurum Valisi Mustafa Çiftçi ise değerlendirmesinde, Doğu Cephesi’nin tarihî, kültürel ve manevi değerlerinin yanı sıra doğal dokusunun da korunmasının büyük önem taşıdığını dile getirdi. Çiftçi, hazırlanan sonuç raporunun, bu değerlerin yaşatılması ve gelecek kuşaklara aktarılması yolunda tarihimize ışık tutacak nitelikte bir çalışma olduğunu söyledi.

Önümüzdeki süreçte raporun, Erzurum Büyükşehir Belediye Başkanı Mehmet Sekmen’e de sunulması planlanıyor. Ardından Erzurum milletvekilleri başta olmak üzere ilgili ve yetkili isimlerin katılımıyla yapılacak kapsamlı bir toplantıda, Doğu Cephesi tarihî alanlarının geleceğine ilişkin yol haritasının netleştirilmesi hedefleniyor. Bu adımların, Erzurum’un tarihî savunma mirasını görünür kılacak ve kalıcı bir koruma anlayışını hayata geçirecek yeni bir dönemin başlangıcı olması bekleniyor.