• Haberler
  • Ağrı
  • Diyadin rehberi: 70 derecelik kaplıcalar, Kudret Köprüsü ve Murat'ın doğduğu ilçe

Diyadin rehberi: 70 derecelik kaplıcalar, Kudret Köprüsü ve Murat'ın doğduğu ilçe

Fırat'ın en büyük kolu Murat Nehri'nin doğduğu topraklarda kurulan Diyadin sıcaklığı 70 dereceyi bulan kaplıcaları, kaplıca tortularının oluşturduğu doğal köprüsü ve kayaya oyulmuş Meya yerleşimiyle Ağrı'nın en sıra dışı ilçelerinden biri. İlçenin adının hikâyesinden görülecek yerlerine kadar her şeyi derledik.

WhatsApp

AĞRI KARAKÖSE HABER WhatsApp Kanalını Takip Et

En güncel haberler için bizi WhatsApp kanalımızdan takip edin!

WhatsApp TAKİP ET

Haberin Özeti

  • • Diyadin, 2025 itibarıyla 35 bin 439 nüfusuyla Ağrı’nın dördüncü kalabalık ilçesidir.
  • • Murat Nehri, Diyadin’den doğan akarsuların Aladağ ve Muratbaşı Dağı’ndan gelen kollarla birleşmesiyle oluşur.
  • • İlçe merkezinin 5 kilometre güneyindeki kaplıcalar beş bölümden oluşur; suyun sıcaklığı 60-70 dereceye ulaşır.
  • • Kaplıca tortularının Murat üzerinde oluşturduğu Kudret Köprüsü 30 metre yüksekliğe ve genişliğe sahiptir.

Rakamlarla Diyadin

Nüfus (2025) 35439 kişi
Yüzölçümü 1351 km²
Kaplıca suyu sıcaklığı 60-70 °C

Kaynaklar: Ağrı Valiliği - ÇŞİDB Ağrı İl Müdürlüğü

Diyadin, Ağrı’nın doğusunda, Doğubayazıt ile Taşlıçay arasında yer alan bir ilçe. Tendürek Dağı’nın eteklerine yakın kurulan ilçe, Türkiye’nin en önemli akarsularından Murat Nehri’nin doğduğu topraklarda bulunuyor. Yer altından fışkıran sıcak suları, bu suların zamanla taşa dönüşerek oluşturduğu doğal köprüsü ve kayalara oyulmuş antik yerleşimiyle Diyadin, Doğu Anadolu’nun en ilginç coğrafyalarından birine ev sahipliği yapıyor.

Bu rehberde Diyadin’in adının hikâyesini, tarihini, ünlü kaplıcalarını ve ilçeye yolu düşenlerin görmesi gereken yerleri resmi kaynaklar ışığında ele alıyoruz.

Diyadin nerede, nüfusu kaç?

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Ağrı İl Müdürlüğü verilerine göre Diyadin’in yüzölçümü 1.351 kilometrekare. Ağrı Valiliği’nin 2025 verilerine göre ilçede 35 bin 439 kişi yaşıyor; bu nüfusun 18 bin 444’ü erkek, 16 bin 995’i kadın. Diyadin bu rakamla Merkez, Doğubayazıt ve Patnos’un ardından ilin dördüncü kalabalık ilçesi.

İlçe halkı geçimini büyük ölçüde hayvancılık ve tarımdan sağlıyor.

Diyadin ilçesinin Ağrı haritasındaki konumu
Diyadin, Ağrı’nın doğusunda Doğubayazıt ile Taşlıçay arasında yer alıyor — Harita: Batuhan duz / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)

Diyadin adı nereden geliyor?

Diyadin’in adına ilişkin en bilinen anlatı, 17. yüzyıl seyyahı Evliya Çelebi’ye dayanıyor. Evliya Çelebi Seyahatnamesi’nde, Akkoyunlu hükümdarı Uzun Hasan’ın oğlu Ziyaeddin’in burada kendi adını verdiği bir kale yaptırdığını ve bu adın halk dilinde söylene söylene Diyadin’e dönüştüğünü yazar. Benzer bir anlatı Şerefname’den bu yana pek çok kaynakta tekrarlanıyor.

Ancak Ağrı Valiliği bu anlatıya önemli bir not düşüyor: Tarihi kaynaklarda Uzun Hasan’ın bu adda bir oğlu bulunmuyor. Valilik kaynaklarına göre Diyadin eski bir şehir ve tarihteki adı Daudyana’dır.

Diyadin’in tarihi

Diyadin Kalesi ve çevre köylerdeki tarihi kalıntılar, bölgenin yüzyıllardır önemli bir yerleşim yeri olduğunu gösteriyor. Valilik kaynaklarına göre ilçede ve yakın çevresinde antik kentler ve tarihi kalıntılar bulunuyor; bunların başlıcaları Diyadin Kalesi, Meya köyü harabeleri ve Tokluca Kalesi.

İlçe toprakları, tarih boyunca doğudan batıya ilerleyen orduların geçiş yolu üzerinde kaldı. Bölge sırasıyla Arsaklı, Selçuklu, İlhanlı, Karakoyunlu, Safevi ve Osmanlı egemenliğine girdi. 11. yüzyıldan itibaren Türk yönetimi ve kültürünün etkisinde kalan Diyadin, 1514 Çaldıran Seferi ve son olarak 1578 Osmanlı-İran Savaşı sonunda Van bölgesiyle birlikte kesin olarak Osmanlı topraklarına katıldı.

Aynı yıl Van Beylerbeyliği’ne dahil edilen Beyazıt Sancağı’na bağlı bir kaza olan Diyadin, 1744’te sancağın dört kazasıyla birlikte Erzurum Beylerbeyliği’ne bağlandı. Osmanlı döneminde zaman zaman İranlıların kontrolüne girse de hep Beyazıt Sancağı’na bağlı kaldı. Birinci Dünya Savaşı sırasında yaklaşık üç yıl Rus işgalinde kalan ilçe, 14 Nisan 1918’de yeniden Türk yönetimine girdi.

Murat Nehri Diyadin’de doğuyor

Diyadin’i coğrafi açıdan özel kılan en önemli unsurlardan biri, Fırat’ın iki ana kolundan biri olan Murat Nehri’nin bu topraklarda doğması. Kaynaklara göre Murat, Diyadin’den doğan akarsuların Aladağ ve Muratbaşı Dağı’ndan gelen kollarla birleşmesiyle oluşuyor. Diyadin Ovası’ndan geçen nehir, buradan batıya yönelerek Taşlıçay ve Ağrı üzerinden Malazgirt Ovası’na doğru akıyor. Bakanlık kaynakları, Murat’ın Diyadin’deki Kudret Köprüsü üzerinden de izlenebildiğini belirtiyor.

Diyadin Kaplıcaları: Beş bölüm, 70 derece

Diyadin’in en bilinen değeri kuşkusuz kaplıcaları. Ağrı Valiliği’ne göre ilçe merkezinin 5 kilometre güneyinde bulunan Diyadin Kaplıcaları beş bölüme ayrılıyor:

  • Yılanlı Kaplıcası
  • Davut Kaplıcası
  • Köprü Kaplıcası
  • Tunca Kaplıcası
  • Özdenler Kaplıcası

Valilik kaynaklarına göre binlerce yıldır kullanılan bu kaplıcaların yakınında ilk tesisleri Akkoyunlu Beyi Ziyaeddin Bey kurdu. Davut ve Köprü kaplıcaları, sularının özellikleri bakımından birbirine benziyor. Kaplıca suları demir, kükürt, sülfat, kalsiyum ve bikarbonat bakımından zengin; suyun sıcaklığı ise 60-70 dereceye ulaşıyor.

Kudret Köprüsü: Suyun taşa dönüştüğü yer

Diyadin’in en ilgi çekici doğal oluşumu, Köprü Kaplıcası’na adını veren Kudret Köprüsü. Valilik kaynaklarına göre Köprü Kaplıcası’nın tortuları, zamanla Murat Nehri üzerinde doğal bir köprü meydana getirdi. Bakanlık verilerine göre Köprü Kaplıcası’nın batısındaki bu doğal köprü yaklaşık 30 metre yüksekliğe ve 30 metre genişliğe sahip. Evliya Çelebi de Seyahatnamesi’nde bu köprüden söz ediyor.

Diyadin ilçe merkezinden genel görünüm
Diyadin ilçe merkezi — Fotoğraf: Mehrdad Sarhangi / Wikimedia Commons (CC BY 3.0)

Meya Mağaraları: Kayaya oyulmuş antik yerleşim

Diyadin’in tarih meraklılarını en çok heyecanlandıran noktalarından biri Meya Mağaraları. Bakanlık kaynaklarına göre mağaralar, ilçe merkezine 12 kilometre uzaklıktaki Günbuldu köyünde bulunuyor. Antik bir yerleşime ait olan alanda kayaya oyulmuş konutlar, bir tapınak ve çok sayıda oda yer alıyor. Bu alanda bulunan iki koç heykeli bugün il merkezinde sergileniyor.

Diyadin Kanyonu

Murat Nehri’nin volkanik araziyi yararak oluşturduğu Diyadin Kanyonu, Bakanlık kaynaklarında ilçenin öne çıkan doğal değerleri arasında sayılıyor. Kanyon, kaplıcalar ve Kudret Köprüsü ile aynı rotada gezilebiliyor.

Diyadin’de görülecek yerler: Kısa liste

  • Diyadin Kaplıcaları: Beş farklı bölümden oluşan, 60-70 derecelik sıcak su kaynakları
  • Kudret Köprüsü: Kaplıca tortularının Murat üzerinde oluşturduğu 30 metrelik doğal köprü
  • Diyadin Kanyonu: Murat Nehri’nin açtığı kanyon
  • Meya Mağaraları: Günbuldu köyündeki kaya oyma antik yerleşim
  • Diyadin ve Tokluca kaleleri: İlçenin geçmişine tanıklık eden kale kalıntıları

Diyadin’e nasıl gidilir?

Diyadin’e Ağrı il merkezinden Doğubayazıt yönüne giden kara yolu üzerinden, Taşlıçay’ı geçerek ulaşılıyor. İlçe aynı zamanda Doğubayazıt’a da yakın; bu nedenle İshak Paşa Sarayı ve Ağrı Dağı gezisiyle tek bir rota içinde planlanabiliyor. En yakın havalimanı Ağrı Ahmed-i Hani Havalimanı.

Kaynaklar: Ağrı Valiliği, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Ağrı İl Müdürlüğü, Vikipedi (Murat Nehri). Kapak fotoğrafı: Mehrdad Sarhangi / Wikimedia Commons (CC BY 3.0)

Sıkça Sorulan Sorular

1. Diyadin adı nereden geliyor?

Evliya Çelebi, Akkoyunlu hükümdarı Uzun Hasan’ın oğlu Ziyaeddin’in burada kendi adını verdiği bir kale yaptırdığını ve bu adın zamanla Diyadin’e dönüştüğünü yazar. Ancak Ağrı Valiliği, tarihi kaynaklarda Uzun Hasan’ın bu adda bir oğlunun bulunmadığını belirtiyor. Valilik kaynaklarına göre ilçenin tarihteki adı Daudyana’dır.

2. Diyadin kaplıcalarının suyu kaç derece?

Ağrı Valiliği’ne göre Diyadin kaplıcalarında suyun sıcaklığı 60-70 dereceye ulaşır. Sular demir, kükürt, sülfat, kalsiyum ve bikarbonat bakımından zengindir.

3. Kudret Köprüsü nerede?

Kudret Köprüsü, Diyadin’de Köprü Kaplıcası’nın batısında, Murat Nehri üzerinde yer alır. Kaplıca tortularının oluşturduğu doğal köprü yaklaşık 30 metre yüksekliğe ve 30 metre genişliğe sahiptir; Evliya Çelebi Seyahatnamesi’nde de anılır.

4. Meya Mağaraları nerede?

Meya Mağaraları, Diyadin ilçe merkezine 12 kilometre uzaklıktaki Günbuldu köyünde bulunur. Antik bir yerleşime ait kayaya oyulmuş konutlar, bir tapınak ve odalardan oluşur.

Karaköse Haber - Bizi Sosyal Medyada Takip Edin!

Bakmadan Geçme