Diyabetik ayakta küçük ihmal büyük kayıplara yol açıyor

Nev Sağlık Grubu Ortopedi ve Travmatoloji Bölümü’nden Bangin Bekir Candan, diyabet hastalarında ayak sağlığının hayati öneme sahip olduğunu vurgulayarak, diyabetik ayağın çoğu zaman küçük ve fark edilmeyen ihmaller sonucu geliştiğini söyledi. Op. Dr. Candan, doğru bilgilendirme, düzenli takip ve basit önlemlerle bu tablonun büyük ölçüde önlenebileceğine dikkat çekti.

“Diyabet sadece kan şekeri yüksekliği değildir” diyen Op. Dr. Bangin Bekir Candan, uzun süre kontrol altına alınamayan diyabetin vücutta ciddi hasarlara yol açtığını ifade etti. Diyabetin özellikle damarları ve sinirleri etkilediğini belirten Candan, bu sürecin ayaklarda his kaybı, dolaşım bozukluğu ve iyileşmeyen yaralarla kendini gösterebildiğini söyledi. Candan, diyabetik ayağın bu zincirin en ağır ve geri dönüşü zor sonuçlarından biri olduğunu dile getirdi.

Dünya genelindeki verilerin durumun ciddiyetini açıkça ortaya koyduğunu belirten Candan, her yıl yaklaşık 1 milyon kişinin diyabetik ayak nedeniyle uzuv kaybı yaşadığını hatırlattı. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre her 30 saniyede bir kişinin diyabete bağlı komplikasyonlar nedeniyle ayağını kaybettiğini söyleyen Candan, Türkiye’de ise her yıl yaklaşık 10 bin kişinin diyabete bağlı nedenlerle uzuv kaybı yaşadığını ifade etti.

Diyabetik ayak yaralarının oluşumunda iki temel mekanizmanın rol oynadığını aktaran Op. Dr. Candan, “Bunlardan ilki sinir hasarı, yani nöropatidir. Ayakta his kaybı geliştiğinde hasta ağrıyı, sıcaklığı ve basıncı algılayamaz. Ayakkabının içindeki küçük bir taş, dikiş ya da yabancı cisim fark edilmez. Aynı noktaya uzun süre basılmasıyla yaralar oluşabilir” dedi. İkinci önemli nedenin damar tıkanıklığı olduğuna dikkat çeken Candan, damar daralması nedeniyle dokulara yeterli oksijen gitmediğini, bunun da yaraların geç iyileşmesine ve enfeksiyon riskinin artmasına neden olduğunu söyledi.

“Basit kontroller hayat kurtarıyor” diyen Candan, diyabet hastalarının ayaklarını her gün düzenli olarak kontrol etmelerinin son derece önemli olduğunu vurguladı. Ayak tabanının, parmak aralarının ve topukların mutlaka incelenmesi gerektiğini belirten Candan, iki ayak arasında sıcaklık farkı ya da dokunma hissinde azalma olmasının erken uyarı işareti olabileceğini söyledi.

Günlük ayak bakımının ihmal edilmemesi gerektiğinin altını çizen Candan, ayakların ılık suyla yıkanıp iyice kurulanmasını, cilt kuruluğunu önlemek için uygun nemlendiricilerin kullanılmasını önerdi. Tırnakların düz kesilmesi gerektiğini belirten Candan, nasırların bilinçsizce kesilmemesi veya kazınmaması gerektiğini vurguladı. Pamuksu çorapların tercih edilmesi, ayakların kuru tutulması ve ortopedik özellikte ayakkabıların kullanılması gerektiğini söyleyen Candan, ayakkabı giyilmeden önce mutlaka içinin kontrol edilmesi gerektiğini de hatırlattı.

Teknolojinin diyabetik ayakla mücadelede umut verici bir rol oynadığını ifade eden Op. Dr. Bangin Bekir Candan, akıllı tabanlıkların basınç ve sıcaklık değişimlerini izleyerek ülser riskini erken dönemde tespit edebildiğini söyledi. Isı sensörlü çoraplar ve 3D yazıcılarla kişiye özel üretilen tabanlıkların da ayak sağlığının korunmasına önemli katkılar sunduğunu dile getirdi.

“Diyabetik ayak çözümsüz değil” diyen Candan, doğru bilgilendirme, düzenli takip ve küçük önlemlerle diyabete bağlı uzuv kayıplarının büyük bir bölümünün önlenebileceğini belirterek, “Küçük bir ihmal, büyük kayıplara yol açabilir” ifadelerini kullandı.