Dilin Göndergesel İşlevi Nedir?
Dilin göndergesel işlevi, dilin bir bilgiyi olduğu gibi aktarmak, bir durumu açıklamak veya nesnel gerçeklikler hakkında veri sunmak amacıyla kullanılmasıdır. Bu işlevde temel amaç, alıcıya bilgi vermek ve konuyu en net haliyle açıklamaktır.
Dilin göndergesel işlevi nedir?
Göndergesel işlevde dil, heyecanlardan, sanatsal kaygılardan veya kişisel yorumlardan arındırılmış durumdadır. İletişimin odağında "gönderge" (hakkında konuşulan nesne, durum veya olay) yer alır.
Göndergesel işlevin temel özellikleri
Bu işlevin kullanıldığı metinlerde genellikle şu özellikler göze çarpar:
Nesnellik: İfadeler kanıtlanabilir ve kişiden kişiye değişmeyen gerçeklere dayanır.
Netlik ve Yalınlık: Söz sanatlarına, mecazlara veya kapalılığa yer verilmez. Kelimeler genellikle gerçek anlamlarıyla kullanılır.
Bilgi Odaklılık: Temel hedef, alıcının zihninde doğru ve kesin bir şema oluşturmaktır.
Terim Kullanımı: Bilimsel veya teknik konulardan bahsediliyorsa ilgili alanın terimlerine sıkça başvurulur.
Göndergesel işlev nerelerde kullanılır?
Günlük hayatta ve akademik dünyada en sık karşılaştığımız işlevlerden biridir. Başlıca kullanım alanları şunlardır:
Bilimsel Metinler: Makaleler, deney raporları ve araştırma sonuçları.
Ders Kitapları: Öğrencilere bilgi aktaran her türlü eğitim materyali.
Haber Yazıları: Bir olayı "kim, nerede, ne zaman, nasıl" sorularına yanıt vererek aktaran gazete ve internet haberleri.
Kullanım Kılavuzları: Bir cihazın nasıl çalıştırılacağını anlatan talimatlar.
Ansiklopediler: Kavramları nesnel bir dille tanımlayan kaynaklar.
Örnekler
Bilimsel: "Su, deniz seviyesinde ve normal şartlar altında 100°C'de kaynar."
Coğrafi: "Türkiye'nin üç tarafı denizlerle çevrilidir ve Asya ile Avrupa kıtalarını birbirine bağlar."
Günlük/Bilgi: "Toplantı yarın saat 14.00'te başhekimlik salonunda gerçekleştirilecek."
Tarihsel: "Cumhuriyet, 29 Ekim 1923 tarihinde ilan edilmiştir."
Eğer cümle "Su ne kadar da güzel kaynıyor!" şeklinde olsaydı, burada dilin heyecana bağlı işlevi kullanılmış olurdu. Çünkü odak bilgi değil, kişinin duygusudur.
