Çocuklar için gece internet yasağı mı geliyor?

Türkiye Büyük Millet Meclisi İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu bünyesinde faaliyet gösteren Çocuk Hakları Alt Komisyonu’nun hazırladığı “Dijital Mecralarda Çocuklarımızı Bekleyen Tehdit ve Riskler” başlıklı taslak rapor, komisyonda kabul edilerek üst komisyona sunuldu. Toplantı, AK Parti Kocaeli Milletvekili Radiye Sezer Katırcıoğlu başkanlığında gerçekleştirildi. Milletvekillerinin görüş ve katkılarıyla şekillenen rapor, 6 ana bölüm, 204 sayfa ve toplam 82 öneriden oluşuyor.

Raporun sunuş kısmında konuşan Katırcıoğlu, çocukların dijital dünyada karşılaştığı tehditlerin artık yalnızca bireysel değil, toplumsal bir sorun haline geldiğini vurguladı. Çocukların fiziksel, zihinsel ve duygusal gelişimlerini etkileyen risklerin görmezden gelinemeyeceğini belirten Katırcıoğlu, dijital ortamlardan gelebilecek her türlü tehdide karşı çocukları korumanın ortak bir sorumluluk olduğunu ifade etti. Hazırlanan raporun, ulusal ve uluslararası örnekleri dikkate alarak çocukların yararına olacak düzenlemeleri hayata geçirmeyi amaçladığını söyledi.

Komisyon çalışmaları kapsamında dijital bağımlılığın çocuklar üzerindeki etkileri, farklı ülkelerde uygulanan koruyucu modeller ve çocukların dijital ortamlarda güvenliğinin nasıl sağlanabileceğine dair tespitler ayrıntılı şekilde ele alındı. Raporda, çocukların maruz kaldığı dijital risklerin artması ve çeşitlenmesi nedeniyle özel bir yasal çerçeveye ihtiyaç duyulduğu vurgulandı. Bu kapsamda, siber istismar, mahremiyet ihlali ve bağımlılık gibi tehditlere karşı çocuğun üstün yararını esas alan yeni bir “dijital ortamlarda çocukları koruma” yasasının hazırlanması gerektiği ifade edildi.

Taslak raporda, çocuklara yönelik dijital suçların yapay zeka kullanımı da dahil edilerek yeniden değerlendirilmesi gerektiği belirtildi. Çocuk Koruma Kanunu’na, çocuğun dijital ortamdaki gizlilik hakkını güvence altına alan ve siber suçlara karşı önleyici hükümler içeren düzenlemelerin eklenmesi, bu suçlara yönelik yaptırımların ağırlaştırılması önerildi. Ayrıca çocukların kişisel görüntülerinin ve mahrem bilgilerinin kamu kurumları dahil olmak üzere dijital platformlarda izinsiz paylaşılmasının önüne geçecek açık ve bağlayıcı yasal hükümlerin hayata geçirilmesi gerektiği vurgulandı.

Raporda, çocukların dijital içeriklerdeki temsili ile sosyal medya ve çevrim içi platformlarda reklam ve pazarlama yoluyla hedef alınmalarına karşı etik yayın ilkeleri oluşturulması gerektiği belirtildi. İçerik üreticileri, yayıncılar ve platformlar için rehber niteliğinde ilkelerin geliştirilmesi ve denetim mekanizmalarının güçlendirilmesi önerildi. Çocukların dijital risklerin farkında olan bilinçli bireyler haline gelmesi amacıyla dijital okuryazarlık ve dijital güvenlik derslerinin ana sınıfı dahil tüm eğitim kademelerinde zorunlu ders olarak müfredata eklenmesi gerektiği ifade edildi. Bu süreçte Milli Eğitim Bakanlığı’na da önemli sorumluluklar düştüğü vurgulandı.

Eğitim ortamlarında çocukların mahremiyetinin korunması için öğretmenlerin öğrenci görüntülerini izinsiz paylaşmalarının önlenmesine yönelik yönetmelik hazırlanması, okul ortamında ihtiyaç duyulmayan teknolojik cihazların kullanımının standart kurallara bağlanması gerektiği raporda yer aldı. Ayrıca okullarda psikolojik danışman ve rehber öğretmen sayısının artırılması, dijital bağımlılık, siber zorbalık ve istismar risklerine karşı erken müdahale programlarının yaygınlaştırılması tavsiye edildi.

Raporda en dikkat çeken önerilerden biri, sosyal medya platformlarının 15 yaşını doldurmayan çocuklara hizmet sunmamasının ve 18 yaşına kadar filtrelenmiş içerik uygulanmasının yasal zorunluluk haline getirilmesi oldu. Yaş doğrulama sistemlerinin tüm dijital hizmetlerde zorunlu olması gerektiği vurgulanırken, ihtiyaç halinde 18 yaş altındaki çocuklar için “çocuk hattı” benzeri SIM kart uygulamalarının da değerlendirilmesi önerildi. Ayrıca çocukların uyku düzenini ve gelişimini korumak amacıyla, 18 yaş altındaki bireylerin mobil cihazlar üzerinden internete erişiminin 22.00-06.00 saatleri arasında sınırlandırılması veya yavaşlatılması gerektiği belirtildi.