Çin neden İran'ın yanında durdu?

Çin Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan açıklamaya göre, Dışişleri Bakanı Vang Yi, İranlı mevkidaşı Abbas Erakçi ile telefon görüşmesi gerçekleştirdi. Görüşmede, ekonomik sorunların tetiklediği protestoların sürdüğü İran’daki son gelişmeler ele alındı.

İran Dışişleri Bakanı Erakçi’den ülkedeki durum hakkında bilgi alan Vang, Çin’in Tahran yönetimine desteğini dile getirerek, “İran hükümetinin ve halkının bir araya gelerek zorlukları aşacağına, ulusal istikrarı sürdüreceğine, meşru haklarını ve çıkarlarını koruyacağına inanıyoruz.” ifadelerini kullandı. Çinli Bakan, ülkesinin İran’ın egemenliğine ve iç işlerine saygı duyduğunu da vurguladı.

Vang Yi, görüşmede ayrıca olası dış müdahalelere değinerek, Amerika Birleşik Devletleri’nin İran’a yönelik adımlarına ilişkin dolaylı bir mesaj verdi. Çin’in uluslararası ilişkilerde güç kullanımı ve güç tehdidine, bir ülkenin iradesinin başka ülkelere dayatılmasına ve “orman kanununa” geri dönülmesine karşı olduğunu belirten Vang, mevcut krizlerin ancak diplomasi yoluyla çözülebileceğini ifade etti.

Tüm taraflara itidal çağrısında bulunan Vang, barışa öncelik verilmesi ve anlaşmazlıkların diyalog yoluyla ele alınması gerektiğini söyledi. Çin’in bu süreçte yapıcı bir rol üstlenmeye hazır olduğunu vurgulayan Bakan, bölgesel istikrarın korunmasının küresel güvenlik açısından da önem taşıdığını kaydetti.

İran Dışişleri Bakanı Erakçi ise ülkedeki toplumsal huzursuzluğun dış güçler tarafından kışkırtıldığını savundu. Ancak gelinen noktada istikrarın büyük ölçüde yeniden sağlandığını ifade eden Erakçi, İran’ın dış müdahalelere karşı hazırlıklı olduğunu, buna karşın diyalog kapısını açık tuttuklarını dile getirdi. Erakçi ayrıca, Çin’in bölgesel barış ve istikrara katkı sağlayacak daha büyük bir rol üstlenmesini desteklediklerini belirtti.

İran’da protestolar, 28 Aralık 2025’te yerel para biriminin döviz karşısında hızla değer kaybetmesi ve ekonomik koşulların ağırlaşmasıyla başlamıştı. Başkent Tahran’daki Büyük Çarşı’da esnafın öncülüğünde başlayan gösteriler kısa sürede ülke geneline yayıldı. 8 Ocak’ta Tahran’da protestoların şiddetlenmesi üzerine, İran yönetimi internet erişimini kısıtlamıştı.

Yetkililer, protestolarda ölen ya da yaralananlara ilişkin resmi bir rakam paylaşmazken, ABD merkezli İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), olaylar sırasında 2 bin 615 kişinin hayatını kaybettiğini, 18 bin 470 kişinin ise gözaltına alındığını öne sürmüştü.

Çin’den gelen bu destek mesajı, protestoların gölgesinde İran’a yönelik uluslararası tutumların yeniden tartışıldığı bir dönemde dikkat çekici bir diplomatik adım olarak değerlendiriliyor.