Avrupa sosyal medyayı nasıl denetliyor? Meclis masaya yatırdı

15 yaş altındaki çocukların sosyal medya kullanımına yönelik düzenlemeler içeren yasa teklifinin Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına sunulması beklenirken, Türkiye Büyük Millet Meclisi bünyesinde Avrupa ülkelerindeki uygulamalara yönelik kapsamlı bir inceleme yapıldı. TBMM Araştırma Hizmetleri Başkanlığı tarafından hazırlanan çalışmada, sosyal medya ve video paylaşım platformlarının günlük yaşam, kamusal tartışmalar ile temel hak ve özgürlükler üzerindeki etkisinin giderek arttığına dikkat çekildi.

Çalışmada, bu platformlarda yer alan yanıltıcı içerikler, nefret söylemi, şiddeti teşvik eden paylaşımlar ve çocukların gelişimini olumsuz etkileyebilecek unsurların, ülkeleri daha sıkı düzenlemeler yapmaya yönelttiği vurgulandı. Avrupa Birliği’nin genel çerçevesi ele alınırken Almanya, Fransa, İngiltere, İtalya, İspanya ve Hollanda’daki uygulamalara da ayrıntılı şekilde yer verildi.

Avrupa Birliği’nin 2018 yılında yürürlüğe giren ve dijital koşullara uyarlanan Görsel-İşitsel Medya Hizmetleri Direktifi ile birlikte, sosyal medya ve video paylaşım platformlarının da düzenleme kapsamına alındığı hatırlatıldı. Bu düzenlemeyle birlikte, şiddet, nefret, yabancı düşmanlığı ve terör propagandası içeren içeriklere karşı koruyucu tedbirler zorunlu hale getirildi. Çocukların zararlı içeriklerden korunması, yaş doğrulama ve ebeveyn denetim mekanizmalarının geliştirilmesi ile çocuklara ait kişisel verilerin ticari amaçlarla kullanılmasının engellenmesi öne çıkan başlıklar arasında yer aldı.

AB’de dijital platformlara yönelik en kapsamlı düzenleme olarak kabul edilen Dijital Hizmetler Tüzüğü’nün ise 17 Şubat 2024 itibarıyla yürürlüğe girdiği belirtildi. Tüzük kapsamında sosyal medya platformları, arama motorları, uygulama mağazaları ve çevrim içi pazaryerleri dahil olmak üzere çok sayıda hizmet sağlayıcıya ağır yükümlülükler getirildi. Kurallara uyulmaması halinde platformlara, bir önceki yılın küresel cirosunun yüzde 6’sına kadar idari para cezası uygulanabileceği kaydedildi.

Ülke bazlı uygulamalara da yer verilen çalışmada, Almanya’da ciddi ihlallerde platformlara erişim kısıtlaması getirilebildiği, İngiltere’de ise denetimden sorumlu kurumun, platformlara yıllık cirolarının yüzde 10’una kadar para cezası verebildiği aktarıldı. Fransa’da denetim yetkisinin bağımsız kamu otoritesi ARCOM’da olduğu, ağır ihlallerde reklamların askıya alınabildiği ve dünya çapındaki cironun yüzde 6’sına varan cezaların uygulanabildiği ifade edildi.

İtalya’da düzenleyici kurulun acil durumlarda hızlı içerik kaldırma kararı alabildiği, İspanya’da ise AB direktiflerinin ulusal mevzuata uyarlanarak denetimlerin sıkılaştırıldığı belirtildi. Hollanda’da ise video paylaşım platformları ile sosyal medya platformlarının denetiminin farklı kurumlar tarafından yürütüldüğü bilgisi paylaşıldı.

Hazırlanan çalışma, Türkiye’de yapılması planlanan yeni yasal düzenlemeler için Avrupa’daki uygulamaların önemli bir referans oluşturacağını ortaya koydu.