Aşırı sıcaklar böbrekleri tehdit ediyor: Bu 8 kurala dikkat

Yaz sıcakları günlük yaşamı zorlaştırmanın yanı sıra böbrek sağlığı açısından da önemli riskleri beraberinde getiriyor. Uzun süre yüksek sıcaklığa maruz kalmak ve yoğun terlemeye bağlı sıvı kaybının yeterince karşılanmaması, böbreklerin kanlanmasını olumsuz etkileyebiliyor.

Dünya Sağlık Örgütü’nün 2026 yılı verilerine göre dünya genelinde yaklaşık 674 milyon kişi kronik böbrek hastalığıyla yaşıyor. Çoğu zaman belirgin şikâyet oluşturmadan ilerleyen kronik böbrek hastalığı nedeniyle özellikle yaz aylarında alınacak önlemler büyük önem taşıyor.

Bu Habere de Bak

Böbrekleri sessizce tehdit eden 3 önemli risk

Acıbadem Altunizade Hastanesi Nefroloji Uzmanı Doç. Dr. Zuhal Atan Uçar, aşırı sıcaklara uzun süre maruz kalmanın böbrekler üzerinde ek yük oluşturduğunu belirterek, “Sıcak havalarda vücudun ısı dengesini korumak için oluşturduğu fizyolojik yanıtlar böbrekler üzerinde ek yük oluştururken, terlemeyle gelişen sıvı kaybı da buna eşlik edebilmektedir. Yüksek nem ise terin buharlaşmasını azaltarak vücudun ısı kaybetmesini zorlaştırmakta ve ısı stresini artırmaktadır. Şiddetli ısı stresi, özellikle ciddi sıvı kaybı veya sıcak çarpması geliştiğinde akut böbrek hasarına yol açabilmektedir” dedi.

Sıvı kaybına ve aşırı sıcaklarda fiziksel aktiviteye dikkat

Sıcak havalarda terlemeyle birlikte vücudun kaybettiği sıvı miktarı artıyor. Kaybedilen sıvının yeterince karşılanmaması dolaşımdaki kan hacminin azalmasına, bunun sonucunda da böbreklerin kanlanmasının olumsuz etkilenmesine neden olabiliyor.

Doç. Dr. Zuhal Atan Uçar, günlük sıvı tüketiminin hava sıcaklığı, fiziksel aktivite ve terleme miktarına göre ayarlanması gerektiğini belirtiyor. Herkes için geçerli tek bir su miktarının bulunmadığına dikkat çeken Uçar, kalp yetmezliği, ileri evre böbrek hastalığı veya diyaliz nedeniyle sıvı kısıtlaması bulunan kişilerin kendileri için belirlenen miktara uymaları gerektiğini ifade ediyor.

Aşırı sıcak altında yoğun fiziksel aktivite yapmak da vücudun ısı yükünü artırıyor. Egzersiz ve ağır açık hava faaliyetlerinin mümkün olduğunca günün serin saatlerine bırakılması, açık havada çalışmak zorunda olanların ise gölgeli veya serin alanlarda düzenli dinlenme ve sıvı molaları vermesi önem taşıyor.

Tansiyon ve ilaç kullanımında bilinçsiz davranmayın

Sıcak havalarda damarların genişlemesi ve sıvı kaybı kan basıncının düşmesine neden olabiliyor. Özellikle idrar söktürücü kullananlarda sıvı kaybının etkileri daha belirgin hale gelirken, bazı tansiyon ilaçlarını kullanan kişilerde ciddi sıvı kaybı böbrek fonksiyonlarını da etkileyebiliyor.

Doç. Dr. Zuhal Atan Uçar, çok sıcak günlerde özellikle hipertansiyon tedavisi gören kişilerin tansiyonlarını takip etmelerini öneriyor. Baş dönmesi, bayılma hissi veya alışılmışın dışında tansiyon değerleri görülmesi halinde ilaçların kişinin kendi kararıyla kesilmemesi veya dozunun değiştirilmemesi gerekiyor.

Bazı ağrı kesicilerin kontrolsüz kullanımı da böbrekler açısından risk oluşturabiliyor. Nonsteroid antiinflamatuvar ilaçlar grubundaki bazı ağrı kesiciler böbreğin kan akımını düzenleyen mekanizmaları etkileyebiliyor.

Doç. Dr. Zuhal Atan Uçar, özellikle sıvı kaybı yaşayanlarda, kronik böbrek hastalığı bulunanlarda, ileri yaştaki kişilerde ve kalp yetmezliği olanlarda bu riskin artabileceğini belirterek, yoğun terleme, kusma ve ishal yaşanan dönemlerde kullanılan ilaçlar konusunda daha dikkatli olunmasını öneriyor.

Böbrek taşı olanlar ile ishal ve kusma yaşayanlar dikkat

Sıcak havalarda terlemeyle kaybedilen sıvı yeterince yerine konulmadığında idrar hacmi azalıyor. Düşük idrar miktarı ise idrardaki taş oluşturucu maddelerin yoğunluğunu artırarak böbrek taşı oluşumuna zemin hazırlayabiliyor.

Özellikle daha önce böbrek taşı geçirmiş kişilerde yeterli sıvı tüketimi önem taşıyor. Güncel kılavuzlarda böbrek taşı bulunan kişiler için günlük en az 2,5 litre idrar hacminin sağlanması hedefleniyor. Ancak bunun doğrudan 2,5 litre su içilmesi anlamına gelmediğine dikkat çekiliyor. Tüketilecek sıvı miktarının kişinin sağlık durumuna göre belirlenmesi gerekiyor.

Yaz aylarında sıvı kaybının tek nedeni terleme de değil. İshal ve kusma, kısa sürede önemli miktarda su ve elektrolit kaybına yol açabiliyor. Kaybın şiddetli olması ve yerine konulamaması durumunda böbrek fonksiyonları bozulabiliyor.

Sıvı alamama, idrar miktarında belirgin azalma, ciddi baş dönmesi veya bayılma gibi belirtiler ortaya çıktığında sağlık kuruluşuna başvurulması gerekiyor.

Bu belirtileri yalnızca sıcağa bağlamayın

Kronik böbrek hastalığı bulunan kişiler aşırı sıcakların, sıvı kaybının ve kan basıncındaki değişikliklerin etkilerine karşı daha hassas olabiliyor. İdrar miktarında belirgin azalma, bayılma, bilinç bulanıklığı, sıvı alamama veya devam eden ciddi halsizlik gibi belirtilerin yalnızca sıcak havadan kaynaklandığının düşünülmemesi gerekiyor.

Acıbadem Altunizade Hastanesi Nefroloji Uzmanı Doç. Dr. Zuhal Atan Uçar, özellikle kronik böbrek hastalığı bulunan kişilerin bu belirtiler ortaya çıktığında tıbbi değerlendirmeyi geciktirmemeleri gerektiğini belirtiyor.

Diyabet ve hipertansiyon da kronik böbrek hastalığının önemli nedenleri arasında bulunuyor. Sıcak havalarda sıvı kaybı ve kan basıncındaki değişikliklerin yanı sıra diyabetli kişilerde kan şekeri kontrolünün bozulması mevcut böbrek sorunlarını daha da ağırlaştırabiliyor.

Doç. Dr. Zuhal Atan Uçar, yaz aylarında böbrek sağlığının korunmasında üç temel noktaya dikkat çekiyor: Sıvı dengesini korumak, aşırı sıcaklarda yoğun fiziksel aktiviteden kaçınmak ve ilaçları bilinçsiz şekilde kullanmamak.

Kan şekeri ve tansiyon takibinin sürdürülmesi, düzenli hekim kontrollerinin aksatılmaması ve kullanılan ilaçların sıcak hava gerekçesiyle kişinin kendi kararıyla bırakılmaması veya dozlarının değiştirilmemesi gerekiyor.