Asimetrik ne anlama gelir? Asimetrik psikolojik savaş nedir? Konvansiyonel savaş ne demektir? Konvansiyonel olmayan savaş ne demek?

Asimetrik ne anlama gelir?

Asimetrik kelimesi, Yunanca “a-” (olumsuzluk eki) + “symmetros” (ölçülü, dengeli, simetrik) kelimelerinden türemiş olup Türkçe’de “simetrik olmayan, dengesiz, eşit olmayan, orantısız” anlamına gelir. Matematik ve geometride bir şeklin iki tarafının birbirine tam uymaması (örneğin bir kelebeğin kanatları simetrikken, bir taş parçası asimetrik olabilir) temel anlamıdır. Günlük dilde ve stratejik/askeri/siyasi bağlamlarda ise “güç dengesizliği”, “eşit olmayan taraflar arasındaki mücadele” anlamında kullanılır. Yani bir tarafın diğerine göre çok daha güçlü, donanımlı veya kurumsal olduğu durumlarda, zayıf tarafın farklı yöntemlerle denge kurmaya çalışması “asimetrik” olarak tanımlanır.

Asimetrik psikolojik savaş nedir?

Klasik psikolojik harp (propaganda, dezenformasyon, korkutma) unsurlarını içerir ama asimetrik olan kısmı şudur: Güçlü tarafın (devlet, ordu) klasik üstünlüğünü zayıf taraf (terör örgütü, gerilla, hacker grubu, sivil aktör) farklı ve beklenmedik yollarla bozar. Örnekler:

• Terör örgütünün tek bir eylemle (saldırı, video, sosyal medya yayını) milyonları korkutup devleti yıpratması
• Devletlerin sosyal medya trol orduları veya dezenformasyon kampanyalarıyla halkı bölmesi
• Hacker gruplarının (Anonymous gibi) büyük kurumları hedef alıp kamuoyunda “güçsüz” algısı yaratması
• Bir ülkenin içindeki muhalif grupları dış destekle kışkırtıp iç karışıklık çıkarması

Bu savaşta silah yerine algı, korku, güven kaybı, moral bozulması ve meşruiyet erozyonu ana araçlardır. Amaç fiziksel yok etmek değil, karşı tarafı “kendi kendine çökertmek”tir.

Konvansiyonel savaş ne demektir?

Konvansiyonel savaş, devletler arasında düzenli orduların, tank, top, uçak, gemi, füze gibi klasik askeri silah ve teçhizatla, açık ve doğrudan çarpışmayla yürütülen savaştır. Uluslararası hukukta (Cenevre Sözleşmeleri, Lahey Kuralları) tanımlı kurallara bağlıdır: üniformalı askerler, açık meydan muharebeleri, askeri hedeflere saldırı, sivillere zarar vermeme ilkesi vb. İkinci Dünya Savaşı, Kore Savaşı, Körfez Savaşı, 1991-2003 Irak çatışmaları gibi örnekler tipik konvansiyonel savaşlardır. Taraflar eşit veya yakın güçte olabilir, amaç genellikle toprak kazanmak, rejim değiştirmek veya askeri üstünlük sağlamaktır. Nükleer, biyolojik, kimyasal silahlar kullanılmaz (kullanıldığında “konvansiyonel olmayan” kategoriye girer).

Konvansiyonel olmayan savaş ne demek?

Konvansiyonel olmayan savaş (İngilizce: unconventional warfare / asymmetric / hybrid warfare), düzenli orduların klasik yöntemlerinin dışında kalan tüm mücadele biçimlerini kapsar. Konvansiyonel savaşın kurallarına uymaz, genellikle daha düşük teknolojili veya farklı taktiklerle yürütülür. Başlıca türleri:

• Gerilla savaşı (Vietnam, Afganistan mücahitleri)
• Terör eylemleri
• Siber savaş (hacker saldırıları, altyapı çökertme)
• Hibrit savaş (konvansiyonel + konvansiyonel olmayan karışımı; Rusya’nın Ukrayna’da kullandığı yöntem)
• Psikolojik harp / bilgi savaşı
• Ekonomik savaş (yaptırımlar, ambargo)
• Vekalet savaşı (bir devletin başka bir ülkedeki grupları desteklemesi)
• Düzensiz kuvvetlerle mücadele (isyan bastırma, karşı-ayaklanma)

Özetle: Konvansiyonel savaş = tankla, uçakla, ordularla açık çarpışma Konvansiyonel olmayan savaş = gerilla, terör, siber, propaganda, vekil güçlerle dengesiz mücadele

Günümüz savaşlarının çoğu artık “hibrit” yani hem konvansiyonel hem konvansiyonel olmayan unsurları bir arada içeriyor.