Ağrı Dağı'nın Eteğini Değiştiren 1840 Felaketi: Bir Köy Yok Oldu
2 Temmuz 1840'ta Ağrı Dağı'nın kuzey yamacında yaşanan patlama ve ardından gelen büyük deprem, dağın eteğindeki Akhuri köyünü dev bir heyelanın altında bıraktı. Felaket, Ağrı Dağı'nın kayıtlara geçen son hareketliliği olarak biliniyor.
Haberin Özeti
- • 2 Temmuz 1840'ta Ağrı Dağı'nın kuzey yamacında freatik bir patlama yaşandı.
- • Olayla ilişkili olabileceği düşünülen 7,4 büyüklüğündeki depremde can kaybının 10 bine kadar ulaştığı tahmin ediliyor.
- • Dağın eteğindeki Akhuri köyü ve St. Hakob Manastırı heyelan ve moloz akışı altında kaldı.
Ağrı Dağı'nın bugünkü görünümünü şekillendiren en büyük olaylardan biri, 186 yıl önce yaşandı. 2 Temmuz 1840'ta dağın kuzey yamacında, yüksek kesimlerdeki çatlaklardan kaynaklanan freatik (buhar kaynaklı) bir patlama meydana geldi. Uluslararası volkan kayıtlarında bu olay, Ağrı Dağı'nın 1000 yılından sonraki kesin olarak bilinen tek püskürmesi olarak geçiyor.
Akhuri köyü moloz altında kaldı
Patlamayla ilişkili olabileceği değerlendirilen ve büyüklüğü 7,4 olarak tahmin edilen deprem bölgede ağır hasara yol açtı. Kaynaklarda bu depremde hayatını kaybedenlerin sayısının 10 bine kadar ulaşabileceği belirtiliyor.
En büyük yıkım dağın kuzey eteğinde yaşandı. Bugün Iğdır sınırları içinde kalan ve Yenidoğan adıyla bilinen Akhuri (Akori) köyü, kopan dev heyelan ve ardından gelen moloz akışı altında kaldı. Bu felakette yaklaşık 1.900 köylünün hayatını kaybettiği kaydediliyor. Köyün yakınındaki St. Hakob Manastırı da tamamen yok oldu.
Aynı manastır, 11 yıl önce Ağrı Dağı'na ilk kez tırmanan Friedrich Parrot ve ekibinin ana kampı olarak kullanılmıştı.
Etkisi kilometrelerce uzağa ulaştı
Felakette Aralık kasabası, çok sayıda köy ve Rus askeri kışlaları da yıkıldı. Moloz akışı bir süreliğine Sevcur (Metsamor) nehrinin önünü kapattı. Olay, dağın kuzey yüzündeki ve Ahora olarak bilinen derin vadinin adıyla da anılıyor.
Uzmanlara göre Ağrı Dağı bugün "uyuyan" bir volkan olarak sınıflandırılıyor ve 1840 olayı, dağın kayıtlara geçen son hareketliliği olarak kabul ediliyor.
Fotoğraf: Dosseman / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)
Bakmadan Geçme
