Afet bölgesinde 3 yılda neler değişti?

Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı tarafından hazırlanan “Kahramanmaraş ve Hatay Depremleri Yeniden İmar ve Gelişme Raporu”, depremlerin yol açtığı yıkımın boyutlarını ve bölgede hayata geçirilen kapsamlı projeleri ortaya koydu. Rapora göre, merkezi yönetim bütçesinden sağlanan kaynaklarla afet sonrası toparlanma sürecinde bugüne kadar yaklaşık 3,6 trilyon lira tutarında harcama gerçekleştirildi.

Depremlerin ardından geçen üç yıllık süreçte kamu kurumları, özel sektör, sivil toplum kuruluşları ve uluslararası paydaşlarla yürütülen çalışmalar kapsamında öncelik barınma ihtiyacının karşılanmasına verildi. Kalıcı konut projelerinde sona yaklaşılırken, şimdiye kadar yapılan kura çekimleriyle 433 bin 667 konut ve 21 bin 690 iş yeri hak sahiplerine tahsis edildi.

Eğitim altyapısının yeniden ayağa kaldırılması için bölgede 13 bin 321 dersliğin yapımı amacıyla 72 milyar lira, 2 bin 776 dersliğin güçlendirilmesi için ise 6,9 milyar lira kaynak kullanıldı. Devam eden çalışmalar tamamlandığında derslik sayısının deprem öncesine kıyasla yüzde 15 artması hedefleniyor. Üniversitelerdeki fakülte binaları ile kampüs altyapılarının yenilenmesi için 5,1 milyar lira harcanırken, 2026 Yılı Yatırım Programı kapsamında bu alana 2,4 milyar lira ek ödenek ayrıldı.

İstihdam kayıplarını önlemek ve iş gücü piyasasını desteklemek amacıyla uygulanan programlar çerçevesinde, depremden etkilenen 11 ilde 60 bin 582 kişi işbaşı eğitimleri ve mesleki kurslardan yararlandı. Bu alana aktarılan kaynak miktarı yaklaşık 2,9 milyar liraya ulaştı.

Yerel yönetimlerin hizmetlerini kesintisiz sürdürebilmesi için altyapı, çevre düzenlemesi ve araç-ekipman ihtiyaçları doğrultusunda belediyelere yaklaşık 4 milyar lira nakdi destek sağlandı. Toplam proje bedeli 21,9 milyar lirayı bulan yatırımlarla acil altyapı taleplerinin karşılanması amaçlandı.

Enerji altyapısında, özellikle elektrik dağıtım şebekelerinde meydana gelen hasarların giderilmesi için 2025 sonu itibarıyla 51,1 milyar liralık harcama yapıldı. Kara yolları ve otoyollardaki hasarların onarımı için 19,8 milyar lira, yeni yerleşim alanlarına erişim sağlayacak yollar için 40 milyar lira, kent içi yol çalışmaları için ise 8,5 milyar lira kaynak kullanıldı. Demir yolu hatlarının yenilenmesine yönelik yatırımlar 26,4 milyar liraya ulaşırken, 2027 yılına kadar bu alana 31,5 milyar lira daha harcanması planlanıyor.

Tarım sektöründe 2025 yılında depremden etkilenen 11 ilde toplam 17,4 milyar lira destek ödemesi yapılırken, sanayi ve üretimin canlandırılması amacıyla küçük sanayi siteleri yatırımları ile KOSGEB ve kalkınma ajansları aracılığıyla toplam 17,6 milyar liralık kaynak devreye alındı.

Raporda, kapsamlı ve planlı yatırımlar sayesinde toparlanma sürecinde önemli bir aşamaya gelindiği vurgulanarak, kalıcı konut ihtiyacının karşılanması, altyapının güçlendirilmesi ve ekonomik-sosyal hayatın yeniden canlandırılmasına yönelik çalışmalarda büyük ilerleme sağlandığı ifade edildi.