ABD DSÖ'den neden ayrıldı? Perde arkasında ne var?
ABD'nin Dünya Sağlık Örgütünden çekilme süreci resmen tamamlandı. Kararla birlikte Amerikan fonları durduruldu, DSÖ'de görev yapan personel geri çağrıldı.
Amerika Birleşik Devletleri, Birleşmiş Milletler bünyesinde faaliyet gösteren Dünya Sağlık Örgütü’nden (DSÖ) ayrılma sürecini resmen tamamladı. ABD Sağlık ve İnsan Hizmetleri Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, Başkan Donald Trump’ın kararı doğrultusunda başlatılan sürecin bir yılın sonunda hukuken sona erdiği bildirildi.
Açıklamaya göre, DSÖ’ye aktarılan tüm Amerikan fonları kesildi ve kuruluşta görev yapan ABD’li personel ülkeye geri çağrıldı. Böylece ABD’nin 78 yıldır sürdürdüğü DSÖ üyeliği resmen bitmiş oldu. Yetkililer, çekilme sürecinin tamamlandığını ancak uygulamada bazı pürüzlerin yaşandığını ifade etti.
DSÖ verilerine göre ABD’nin kuruma olan borcu 130 milyon doları aşarken, Washington yönetimi ayrılığın “tam ve sorunsuz” gerçekleşmediğini kabul ediyor. Uzmanlar ise bu adımın, ABD’nin diğer ülkelerden salgınlara ilişkin erken uyarı niteliğindeki kritik sağlık verilerine erişiminde boşluklar oluşturabileceği uyarısında bulunuyor.
Georgetown Üniversitesi’nden halk sağlığı hukuku uzmanı Lawrence Gostin, ABD’nin DSÖ’den ayrılmasının küresel salgınlarla mücadeleyi zayıflatacağını belirtti. Gostin, bu kararın ABD’li bilim insanları ile ilaç şirketlerinin yeni tehditlere karşı aşı ve tedavi geliştirme kapasitesini olumsuz etkileyeceğini savunarak, “Bu, yaşamım boyunca alınmış en yıkıcı başkanlık kararlarından biri.” değerlendirmesinde bulundu.
ABD, bugüne kadar DSÖ’nün en büyük finansal destekçileri arasında yer alıyordu. Resmi kayıtlara göre Washington, kuruma yıllık yaklaşık 111 milyon dolar aidat ve 570 milyon dolar gönüllü katkı olmak üzere toplamda 680 milyon dolara yakın destek sağlıyordu. DSÖ ise mpox, Ebola ve çocuk felci gibi küresel sağlık tehditlerine karşı mücadeleyi koordine ediyor, yoksul ülkelere teknik destek sunuyor, aşı ve tedavilerin dağıtımına katkı sağlıyor ve yüzlerce hastalık için rehber ilkeler yayımlıyordu.
Uzmanlar, ABD’nin çekilmesinin çocuk felcinin tamamen ortadan kaldırılması, anne-çocuk sağlığı programları ve yeni virüslerin erken tespiti gibi küresel girişimleri ciddi şekilde zayıflatabileceği görüşünde. ABD Bulaşıcı Hastalıklar Derneği Başkanı Dr. Ronald Nahass da kararı “dar görüşlü ve bilimsel açıdan sorumsuz” olarak nitelendirdi.
Trump, görevine başlar başlamaz ABD’nin DSÖ’den çekilmesini öngören başkanlık kararnamesini imzalamıştı. Kararnamede, örgütün Kovid-19 salgınını kötü yönettiği, gerekli reformları hayata geçirmediği ve siyasi baskılara karşı bağımsızlığını koruyamadığı öne sürülmüştü. Metinde ayrıca DSÖ’nün ABD’den “haksız yere yüksek ödemeler talep etmeyi sürdürdüğü” iddia edilmişti.
